Uzbek personal pronouns and predicate affixes. Uzbek sentences without verbs — affirmative, negative, questions and answers in the present tense. We continue working on Uzbek grammar. The lesson also includes meeting someone in a hotel restaurant, learning to ask whether seats are available and to carry on a short polite conversation.
A dialogue when meeting someone in a hotel restaurant
Exercise 1. Read the conversation. Complete it with the words from the list. Then listen and check.
o’zbek, ular, emasmiz, Tanishganimdan, men, oʻtir, Rahmat, turkmiz
Alla: Kechirasiz. Ular bo’shmi?
Zabir: Ha, _______ bo’sh. Iltimos, _______ing.
Alla: _______. Men Allaman. Salom.
Sardor: Va ________ Sardorman.
Fotima: Siz ________misiz?
Alla: Yo’q, biz o’zbek _________. Biz AQShdanmiz.
Fotima: Uzr. Biz ___________. Men Fotimaman.
Zabir: Va men Zabirman.
Alla: _____________ xursandman.
bo’sh — free
Uzbek personal pronouns and predicate affixes
Plural
Exercise 2. Learn the table for the plural forms.
| + | - |
| biz ...miz = ...miz | biz ... emasmiz = ...emasmiz |
| siz ...siz = ...siz | siz .... emassiz = ...emassiz |
| sizlar .... sizlar = ...sizlar | sizlar ... emassizlar = ... emassizlar |
| ular ... (lar) | ular ... emas(lar) |
Singular and plural
Exercise 3. Listen and repeat the examples.
Affirmative sentences
| Full form / Полная форма | Short Form / Короткая форма | |
| + | Men o'zbekman. | O'zbekman. |
| Sen nemissan. | Nemissan. | |
| Siz koreyssiz. | Koreyssiz. | |
| U fransuz. | ||
| Biz turkmiz. | Turkmiz. | |
| Siz russiz. | Russiz. | |
| Sizlar ukrainsizlar. | Ukrainsizlar. | |
| Ular yapon(lar). |
Sen — you (singular informal)
Siz — you (singular polite)
Siz — you (plural informal)
Sizlar — you (plural polite)
U — he, she, it
Ular — they
U and ular are usually not omitted.
Negative sentences
| Full form / Полная форма | Short form / Короткая форма | |
| - | Men o'zbek emasman. | O'zbek emasman. |
| Sen nemis emassan. | Nemis emassan. | |
| Siz koreys emassiz. | Koreys emassiz. | |
| U fransuz emas. | ||
| Biz turk emasmiz. | Turk emasmiz. | |
| Siz rus emassiz. | Rus emassiz. | |
| Sizlar ukrain emassizlar. | Ukrain emassizlar. | |
| Ular yapon emas(lar). |
Negative sentences are formed with the word emas and the corresponding affix. In this case the affix is not attached to the noun or adjective but attached to the word emas.
In spoken language, emas and the noun or adjective before it are often pronounced as one word, and the letter e in emas is dropped.
O’zbekmasman. Turkmasmiz. Lola fransuzmas. Koreysmassiz. Men chiroylimasman.
Questions and answers
| ? | + | - |
| Men uchinchi xonadamanmi? | Ha, siz uchinchi xonadasiz. | Yo'q, siz uchinchi xonada emassiz. |
| Sen Karimmisan? | Ha, men Karimman. | Yo'q, men Karim emasman. |
| Siz BAAlikmisiz? | Ha, men BAAlikman. | Yo'q, men BAAlik emasman. |
| U Yaponiyadanmi? | Ha, u Yaponiyadan. | Yo'q, u Yaponiyadan emas. |
| Biz yaxshimizmi? | Ha, sizlar yaxshisizlar. | Yo'q, sizlar yaxshi emassizlar. |
| Siz Janubiy Koreyadanmisiz? | Ha, biz Janubiy Koreyadanmiz. | Yo'q, biz Janubiy Koreyadan emasmiz. |
| Sizlar hindmisizlar? | Ha, biz hindmiz. | Yo'q, biz hind emasmiz. |
| Ular yoqimlimi(lar)? | Ha, ular yoqimli(lar). | Yo'q, ular yoqimli emas(lar). |
In questions, the particle -mi is added.
Consolidation exercises
Exercise 4. Replace the bold words with the pronouns biz, ular, u, sizlar.
Alisher va Sardor Toshkentdan. Ular Toshkentdan.
1 Lola va men to’rtunchi xonadamiz. ________to’rtinchi xonadamiz.
2 Nariman va Vladimir Yaponiyadami? _______ Yaponiyadami?
3 Kreshchatik Ukrainada. _________ Ukrainada.
4 Sardor qayerdan? __________qayerdan?
5 Zabir va Fotima turklar. _________turklar.
6 Siz va Anvar ikkinchi sinfdasizlar. _________ikkinchi sinfdasizlar.
7 Alla mehmonxonada emas. __________ mehmonxonada emas.
8 Zamira va men Buxorodanmiz. _________ Buxorodanmiz.
9 Cadillac va Chevrolet amerikalik. __________amerikalik.
Exercise 5. Write affirmative +, negative — sentences or questions ?. Use biz, siz, sizlar or ular.
Vladimir va men / o’qituvchi + Biz o’qituvchimiz.
Siz va Lola / o’zbek — Siz/ Sizlar o’zbek emassiz/ o’zbek emassizlar.
Alla va Sardor / Misrda ? Ular Misrdami?
1 Siz, Leon va Linda / to’rtinchi sinfda + ___________________________
2 John va men / nemis — ___________________________________________
3 Paul va Vera / ingliz ? ____________________________________________
4 Vera va men / ta’tilda + __________________________________________
5 Sen va Lucy / to’rtinchi sinfda — __________________________________
6 Anvar va men / to’rtinchi sinfda ? ________________________________
Exercise 6. Translate the sentences and dialogues into Uzbek. Where you feel it is possible, use the short form.
They are not French. They are Germans from Berlin.
Ular fransuz emaslar. Ular nemislar, ular Berlindan.
1 A Are you from England?
B No, we are not English. We are American.
2 A Are they Indian?
B Yes, they are Indian. They are from Delhi.
3 Vladimir is from Lviv. He is not from Kyiv.
4 Excuse me, you are not in room thirty, you are in room 33.
5 A Is Mercedes-Benz American?
B No, it is not American. It is German.
6 A Are they (the seats) free?
B Yes, they are free.
7 I am not Lola Akhmedova. I am Lola Anvarova.
8 They are not from Tashkent, they are from Bukhara.
9 A Where is Park Chan-wook from?
B He is from Seoul.
A Is Seoul in South Korea?
B Yes, it is in South Korea.
Exercise 7. Listen to the sentences. Turn them into questions. Then check yourself.
Sizlar amerikaliksizlar. — Sizlar amerikalikmisizlar?
Biz yoqimlimiz. — Biz yoqimlimizmi?
And how do you study Uzbek personal pronouns and predicate affixes? Share in the comments.
- Previous lesson: Lesson 21. Uzbek digraphs sh, ch and the letter l, with audio
- Next lesson: Lesson 23. Uzbek verbless sentences — continuation
- All lessons
Answers to exercises
Show answers
Exercise 1. A: Kechirasiz. Ular bo’shmi?
Z: Ha, ular bo’sh. Iltimos, oʻtiring.
A: Rahmat. Men Allaman. Salom.
S: Va men Sardorman.
F: Siz o’zbekmisiz?
A: Yo’q, biz o’zbek emasmiz. Biz AQShdanmiz.
F: Uzr. Biz turkmiz. Men Fotimaman.
Z: Va men Zabirman.
A: Tanishganimdan xursandman.
Exercise 4. 1 Biz 2 Ular 3 U 4 U 5 Ular 6 Sizlar 7 U 8 Biz 9 Ular
Exercise 5. 1 Sizlar to’rtinchi sinfdasizlar. 2 Biz nemis emasmiz. 3 Ular inglizmi(lar)? 4 Biz ta’tildamiz. 5 Siz to’rtinchi sinfda emassiz. 6 Biz to’rtinchi sinfdamizmi?
Exercise 6. 1 A Sizlar Angliyadanmisiz(lar)? B Yo’q, biz ingliz emasmiz. Biz amerikalikmiz. 2 A Ular hindmi(lar)?B Ha, ular hind(lar). Ular Nyu-Dehlidan. 3 Vladimir Lvovdan. U Kiyevdan emas. 4 Kechirasiz, siz o’ttizinchi xonada emassiz. Siz o’ttiz uchinchi xonadasiz. 5 A Mercedes-Benz amerikalikmi? B Yo’q, u amerikalik emas. U nemis. 6 A Ular bo’shmi? B Ha, ular bo’sh. 7 (Men) Lola Ahmedova emasman. (Men) Lola Anvarovaman. 8 Ular Toshkentdan emas, ular Buxorodan. 9 A Park Chan-wook qayerdan? B U Seuldan. A Seul Janubiy Koreyadami? B Ha, u Janubiy Koreyada.
Exercise 7 (transcript of the audio)
1 Sizlar amerikaliksiz(lar). Sizlar amerikalikmisiz(lar)?
2 Biz yoqimlimiz. Biz yoqimlimizmi?
3 Sizlar saudiysiz(lar). Sizlar saudiymisiz(lar)?
4 Ular beshinchi sinfda. Ular beshinchi sinfdami?
5 Ular arab. Ular arabmi?
6 Biz ikkinchi xonadamiz. Biz ikkinchi xonadamizmi?
7 Ular koreys. Ular koreysmi?