O‘zbekiston Prezidenti Shavkat Mirziyoyev 4-iyun kuni Sankt-Peterburg xalqaro iqtisodiy forumida (PMEF) ishtirok etish va Rossiya Prezidenti Vladimir Putin bilan muzokaralar o‘tkazish uchun Sankt-Peterburgga keldi. Tashrif Ukraina bilan keng ko‘lamli urush boshlanishidan oldingi yillardagidek ko‘plab jahon yetakchilarini jalb qilmayotgan forum sharoitida o‘tmoqda. PMEFning ochilish kuni esa Sankt-Peterburg va uning atrofidagi obyektlarga ukrain dronlari hujum qilgani haqidagi xabarlar bilan kechdi.
Tashrifning asosiy voqealari prezidentlarning ikki tomonlama uchrashuvi va O‘zbekistondagi integratsiyalashgan atom elektr stansiyasining birinchi energobloki qurilishini birgalikda boshlash marosimi bo‘ldi.
Rossiya va O‘zbekiston prezidentlari matbuot xizmatlari muzokaralarni o‘xshash ruhda yoritgan bo‘lsa-da, turli jihatlarga urg‘u berdi.
Kreml uchrashuvni, avvalo, Rossiya-O‘zbekiston munosabatlarining muvaffaqiyatli rivojlanishi va yirik energetika loyihasining tasdig‘i sifatida taqdim etdi. Putin ikki tomonlama aloqalarning iqtisodiy dinamikasini ta’kidlab, «tovar ayirboshlash hajmi o‘smoqda, o‘tgan yili u 12 foizdan ko‘proqqa oshdi», dedi. Shuningdek, u qurilayotgan AESni «katta va qudratli obyekt» deb atab, loyiha tayyorlanishida Mirziyoyevning shaxsiy ishtirokini qayd etdi.
O‘zbekiston tomoni esa rasmiy xabarda hamkorlikning amaliy jihatlariga e’tibor qaratdi. Relizda yil boshidan buyon tovar ayirboshlash hajmi 20 foizga oshgani, sanoat, energetika, metallurgiya, transport va kimyo sohalarida loyihalar amalga oshirilayotgani aytiladi. Shuningdek, iqtisodiy hamkorlikning mavjud sur’atlarini saqlab qolish va hududlararo aloqalarni rivojlantirish zarurligi alohida ta’kidlangan.
Kremldan farqli ravishda, Mirziyoyev matbuot xizmati madaniy dasturga ham katta e’tibor qaratdi. Xabarda Mariinskiy teatrida Georg Fridrix Gendelning «Tamerlano» operasi premyerasi va Ermitajda O‘zbekiston amaliy san’ati ko‘rgazmasining ochilishi tilga olingan.
Uchrashuvning o‘zida Mirziyoyev PMEFni «jiddiy» forum deb atab, O‘zbekiston delegatsiyasi allaqachon muzokaralar va forum sessiyalarida qatnashayotganini aytdi. Ikki tomonlama munosabatlar haqida gapirar ekan, u shunday dedi: «Tovar ayirboshlash hajmi biz kelishib olgan maqsadga yaqinlashmoqda… 2025 yil yakunlariga ko‘ra bugungi kunda bu ko‘rsatkich 13 milliard dollarni tashkil etmoqda».
Tashrifning asosiy natijasi sifatida Jizzax viloyatida integratsiyalashgan AES qurilishi boshlangani ko‘rsatildi. Loyiha ikkita yirik VVER-1000 reaktori va ikkita kichik RITM-200N reaktorini qurishni nazarda tutadi.
Marosim davomida Putin loyihani «ikki davlatimiz o‘rtasidagi do‘stlik va ittifoqchilikning yorqin namunasi» deb atadi hamda stansiya ishga tushirilgach, O‘zbekiston elektr energiyasi iste’molining 15 foizigacha qismini ta’minlay olishini bildirdi.
Mirziyoyev esa stansiya qurilishini mamlakatni uzoq muddatli modernizatsiya qilish strategiyasining bir qismi sifatida taqdim etdi. «Bugun biz infratuzilma loyihasining navbatdagi bosqichini emas, balki tarixiy voqea ishtirokchilariga aylanmoqdamiz», dedi u. O‘zbekiston prezidenti so‘zlariga ko‘ra, loyiha mamlakat uchun yangi tarmoq — zamonaviy atom energetikasi asoslarini yaratadi.
Shu bilan birga, xavfsizlik masalasi O‘zbekiston rahbari nutqidagi asosiy mavzulardan biri bo‘ldi. Mirziyoyev «xavfsizlik biz uchun mutlaq va shartsiz ustuvor vazifa» ekanini alohida ta’kidlab, qurilish Xalqaro atom energiyasi agentligi (XAEA) nazorati ostida olib borilishini bildirdi.
E’tiborlisi, Rossiya tomoni marosimdan Rossiyaning texnologik ishtiroki va «Rosatom» rolini namoyish etish uchun foydalangan bo‘lsa, O‘zbekiston matbuot xizmati mamlakatning texnologik rivojlanishi, xalqaro xavfsizlik standartlari va loyihaning milliy iqtisodiyot uchun ahamiyatiga urg‘u berdi.
Mirziyoyevning tashrifi Ukrainadagi davom etayotgan urush va Rossiya hududiga dron hujumlari kuchayib borayotgan bir paytda o‘tayotgan PMEFning eng ko‘zga ko‘ringan voqealaridan biri bo‘ldi. Forumning ochilish kunida rasmiylar Sankt-Peterburg va Leningrad viloyatidagi obyektlarga ukrain dronlari hujum qilgani haqida xabar bergan edi.
Shu fonda Putin va Mirziyoyev muzokaralari, shuningdek, ikki davlatning eng yirik qo‘shma energetika loyihasining ishga tushirilishi Moskva uchun Markaziy Osiyodagi muhim hamkorlardan biri bilan yaqin aloqalar saqlanib qolayotganini namoyish etish imkoniyati bo‘ldi. Toshkent uchun esa tashrif, avvalo, mamlakat energetikasi va sanoatini uzoq muddatli rivojlantirish elementi sifatida ko‘rilayotgan yirik infratuzilma loyihasini ilgari surish bilan bog‘liq bo‘ldi.
Shuningdek o‘qing: