Hindiston va Oʻzbekiston ayurveda hamda boshqa anʼanaviy tibbiyot tizimlari sohasidagi hamkorlikni taʼlim, ilmiy tadqiqotlar, dorivor oʻsimliklar va sogʻliqni saqlashdagi hamkorlik orqali kengaytirishga tayyorgarlik koʻrmoqda. Bunga avgust oyida Hindiston Bosh vaziri Narendra Modining Oʻzbekistonga tashrifi chogʻida imzolangan memorandum asos boʻlmoqda.
Asosiy surat: Oʻzbekistondagi Hindiston elchisi Smita Pant Toshkentdagi 11-Ayurveda kuni tadbirida. Foto: Hindistonning Toshkentdagi elchixonasi.
Ayurveda va boshqa anʼanaviy tibbiyot tizimlari boʻyicha hamkorlik memorandumi 30-avgust kuni Toshkentda Prezident Shavkat Mirziyoyev va Bosh vazir Narendra Modi ishtirokida imzolangan ikki tomonlama hujjatlar paketidan oʻrin oldi. Tomonlar oliy taʼlim va ilmiy tadqiqotlar boʻyicha alohida bitimni ham imzoladilar.
Mazkur rejalar 23-sentabr kuni Toshkentda Hindiston elchixonasi tomonidan 11-Ayurveda kuni doirasida tashkil etilgan Ayurveda konferensiyasida muhokama qilindi.
Oʻzbekistondagi Hindiston elchisi Smita Pant yangi memorandum ayurveda va anʼanaviy tibbiyot sohasidagi hamkorlikni rivojlantirish uchun “institutsional asos” yaratishini taʼkidladi.
“Hindiston va Oʻzbekistonning ayurveda va anʼanaviy tibbiyot sohalarida birgalikda ishlashi uchun ulkan imkoniyatlar mavjud”, — dedi Pant.
U hamkorlikning ehtimoliy yoʻnalishlari sifatida taʼlim va salohiyatni oshirish, dorivor oʻsimliklar, wellness va tibbiy turizm, shuningdek ayurvedik dori vositalari hamda ularga aloqador mahsulotlarni rivojlantirishni tilga oldi.
“Oʻzbekistonda anʼanaviy dori vositalarini ishlab chiqarishda foydalanish mumkin boʻlgan bir qator dorivor oʻtlar yetishtiriladi”, — dedi elchi. Uning qoʻshimcha qilishicha, Hindiston oʻzining ayurveda muassasalari bilan Oʻzbekiston universitetlari va tibbiyot muassasalari oʻrtasida taʼlim hamda mutaxassislar tayyorlash boʻyicha hamkorlikni yoʻlga qoʻyishi mumkin.
Pant wellness va tibbiy turizm sohasidagi hamkorlik imkoniyatlariga ham toʻxtalib, Hindistonda ayurveda shifoxonalari, wellness markazlari, Panchakarma muassasalari va malakali mutaxassislar tarmogʻi shakllanganini qayd etdi.
Elchi, shuningdek, hind kompaniyalari va oʻzbekistonlik hamkorlar uchun ayurvedik dori vositalari, nutrasevtiklar, oʻsimlik asosidagi kosmetika va boshqa tegishli mahsulotlar sohasida ham imkoniyatlar mavjudligini aytdi.
Doktor Doniyor Azimov oʻz chiqishida anʼanaviy tibbiyotni faqat tarixiy bilimlarni saqlab qolish bilan cheklab qoʻymasdan, uni ilmiy tadqiqotlar, professional taʼlim, tartibga solish va oʻlchanadigan natijalarga yoʻnaltirish zarurligini taʼkidladi.
“Ayurveda, shuningdek Ayurveda, Yoga va Naturopatiya, Unani, Siddha va Gomeopatiya tizimlari hamda anʼanaviy tibbiyotning kelajagi shunchaki klinik yoki tarixiy masala emas. Bu sogʻliqni saqlash tizimining fundamental masalasidir”, — dedi Azimov.
U Hindiston va Oʻzbekiston oʻrtasida akademik almashinuvlar, qoʻshma tadqiqotlar, professional tayyorgarlik, tartibga solish va xavfsizlik, dorivor oʻsimliklar, raqamli sogʻliqni saqlash va sunʼiy intellekt, jamoat salomatligi hamda xalqaro hamkorlik yoʻnalishlarida hamkorlikni rivojlantirishni taklif qildi.
Uning taqdimotida ilgari surilgan tashabbuslardan biri anʼanaviy, komplementar va integrativ tibbiyot boʻyicha Oʻzbekiston–Hindiston hamkorlik platformasini yaratish edi. Azimov bunday hamkorlikning sakkizta ehtimoliy yoʻnalishini sanab oʻtdi. Ular orasida qoʻshma taʼlim dasturlari, ilmiy tadqiqotlar, mutaxassislar tayyorlash, farmakonazorat va sifat standartlari, botanika tadqiqotlari, raqamli texnologiyalar hamda xalqaro sogʻliqni saqlash tashabbuslarida ishtirok etish bor.
U oʻz chiqishida ilmiy dalillar va bemorlar xavfsizligi muhimligini ham alohida taʼkidladi.
“Biz ‘Bu qadimiy, demak avtomatik ravishda isbotlangan’ deb aytmasligimiz kerak. Shu bilan birga, ‘Bu anʼanaviy, demak uning qiymati yoʻq’ deyish ham notoʻgʻri. Toʻgʻri yondashuv — tadqiq qilish, oʻlchash va baholashdir”, — dedi Azimov.
Hindiston elchixonasi ayurveda sohasidagi hamkorlikni turizm va wellness bilan ham bogʻlamoqda. Pantning aytishicha, iyul oyida Hindiston va Oʻzbekiston Oʻzbekiston Turizm qoʻmitasi bilan hamkorlikda Ayurveda Vegan Food Festival festivalini tashkil etgan. Unda hind va oʻzbek oshpazlari mahalliy hamda hind ingredientlaridan foydalangan holda vegan taomlar tayyorlagan.
Elchi keltirgan maʼlumotlarga koʻra, Hindistonning AYUSH sektori ham soʻnggi oʻn yil ichida sezilarli darajada oʻsgan. Pantning aytishicha, sektor bozori 2014-yildagi 2,85 milliard AQSh dollaridan 2023-yilda 43,4 milliard dollarga yetgan, AYUSH eksporti esa shu davrda 1,09 milliard dollardan 2,16 milliard dollargacha oshgan.
30-avgust kuni imzolangan memorandum ayurveda sohasidagi hamkorlik uchun ikki tomonlama asos yaratadi. 23-sentabrdagi muhokamalar esa ushbu hamkorlikni amaliyotga tatbiq etishning mumkin boʻlgan yoʻnalishlarini belgilab berdi.
Yep.uz saytining mavzuga oid boshqa maqolalari:
