O‘zbekiston Prezidenti Shavkat Mirziyoyev 26-iyun kuni yashirin iqtisodiyotni qisqartirish va bu sohada prokuror nazorati samaradorligini oshirish chora-tadbirlari bo‘yicha taqdimot bilan tanishdi.
Yig‘ilishda taqdim etilgan ma’lumotlarga ko‘ra, so‘nggi ikki yil ichida kuzatilmaydigan iqtisodiyot ulushi 35 foizdan 23 foizgacha kamaygan. Shu davr mobaynida budjetga qo‘shimcha ravishda 38 trillion so‘m undirilgan, rasmiy band aholi soni 8,5 million kishidan oshgan, o‘rtacha rasmiy ish haqi esa 6,5 million so‘mga yaqinlashgan.
Ko‘rsatkich pasayganiga qaramay, hukumat yashirin iqtisodiyot darajasini hanuz yuqori deb hisoblamoqda. Statistik baholarga ko‘ra, 2026-yilning birinchi choragida kuzatilmaydigan iqtisodiyot hajmi qishloq xo‘jaligida 81,1 trillion so‘mni, savdo va xizmatlar sohasida 24,5 trillion so‘mni, qurilishda 23,9 trillion so‘mni va sanoatda 6,7 trillion so‘mni tashkil etgan.
Prezident Administratsiyasida qayd etilishicha, yashirin iqtisodiyot budjet daromadlarini kamaytiradi, raqobat uchun teng bo‘lmagan sharoitlarni yuzaga keltiradi, norasmiy bandlikni rag‘batlantiradi hamda fuqarolar va tadbirkorlik subyektlarining davlat kafolatlari va qo‘llab-quvvatlash choralaridan foydalanish imkoniyatlarini cheklaydi.
2030-yilgacha yashirin iqtisodiyot hajmini ikki baravar kamaytirish, rasmiy bandlar sonini 14 million kishiga yetkazish hamda naqdsiz to‘lovlar ulushini 75 foizga olib chiqish maqsadi qo‘yilgan.
Taqdimotda, shuningdek, Bosh prokuratura tomonidan ishlab chiqilgan va sinov tariqasida ishga tushirilgan “Yashirin iqtisodiyot xaritasi” raqamli platformasi taqdim etildi. Tizim yashirin iqtisodiy faoliyat xatarlarini aniqlash, budjetning ehtimoliy yo‘qotishlarini baholash va tarmoqlar hamda hududlar kesimida vaziyatni monitoring qilish uchun mo‘ljallangan.
Bosh prokuratura ma’lumotlariga ko‘ra, platforma iqtisodiyotning 22 ta asosiy tarmog‘i, 85 ta faoliyat sohasi, 14 ta hudud hamda 208 ta tuman va shaharni qamrab oladi. Tahlil uchun 100 dan ortiq xatarlarni baholash mezonlari qo‘llanadi, ma’lumotlar esa 16 ta vazirlik va idoraning axborot tizimlaridan real vaqt rejimida olinadi.
Tizim yashirin iqtisodiyot xavfi darajasiga qarab tarmoqlar va hududlarni avtomatik ravishda “yashil”, “sariq” yoki “qizil” toifalarga ajratadi. Aniqlanadigan qoidabuzarliklar qatoriga litsenziyasiz faoliyat yuritish, haqiqiy aylanmani, ish o‘rinlarini va ish haqi jamg‘armasini yashirish, shuningdek rentabellik va foyda ko‘rsatkichlarini pasaytirib ko‘rsatish kiradi.
Taqdimot yakunlariga ko‘ra, prezident 1-oktabrgacha platformaga 70 dan ortiq axborot tizimini integratsiya qilish, barcha hududlar va iqtisodiyot tarmoqlarini qamrab olish hamda tizimni kelgusi yilga qadar to‘liq ishga tushirish bo‘yicha topshiriq berdi.
Shuningdek, biznes uchun teng raqobat sharoitlarini yaratish va yashirin iqtisodiyot ko‘lamini qisqartirish uchun mas’ul mansabdor shaxslarning javobgarligini oshirish maqsadida prokuror nazoratini kuchaytirish vazifasi qo‘yildi.
Shuningdek o‘qing: