O‘zbekiston Prezidenti Shavkat Mirziyoyev Vladimir Putinga Rossiya Davlat dumasi saylovlari o‘tkazilgani munosabati bilan tabrik yo‘lladi. Prezident matbuot kotibi Sherzod Asadov 21-sentabr kuni mazmunini bayon qilgan maktubda Mirziyoyev saylovlarni «Rossiya jamiyatining yuksak siyosiy madaniyati va fuqarolik hamjihatligini» namoyishi deb atadi, ovoz berish natijalarini esa Rossiya fuqarolarining Putin rahbarligida olib borilayotgan siyosiy kursga yuksak ishonch bildirayotgani hamda uni so‘zsiz qo‘llab-quvvatlayotganidan dalolat sifatida baholadi.
Rossiyada parlament saylovlari 18–20-sentabr kunlari bo‘lib o‘tdi va 2022-yil fevralida Rossiyaning Ukrainaga qarshi keng ko‘lamli bosqini boshlanganidan keyingi ilk Davlat dumasi saylovlari bo‘ldi. Federal ro‘yxat bo‘yicha ovoz berishda o‘nta siyosiy partiya qatnashdi. Urushga qarshi chiqqan liberal «Yabloko» partiyasi Rossiya Oliy sudi qaroridan so‘ng federal ovoz berishdan chetlatildi, biroq uning ayrim nomzodlari bir mandatli okruglarda saylovda qatnashishda davom etdi.
Saylovlarning dastlabki natijalariga ko‘ra, «Yedinaya Rossiya» federal partiyaviy ro‘yxat bo‘yicha qariyb 57,8 foiz ovoz oldi. Avvalgi saylovlarda bu ko‘rsatkich 49,8 foiz bo‘lgan. Bir mandatli okruglardagi g‘alabalar hisobga olinganda, partiya Davlat dumasidagi 450 o‘rindan 355 tasini qo‘lga kiritib, konstitutsiyaviy ko‘pchilikni saqlab qoldi. Rossiya Federatsiyasi Kommunistik partiyasi 13,79 foiz ovoz va 40 mandat, Rossiya Liberal-demokratik partiyasi 9,01 foiz va 25 mandat, «Novye lyudi» 7,97 foiz va 20 mandat oldi. «Spravedlivaya Rossiya — Za pravdu» federal ro‘yxat bo‘yicha 4,97 foiz ovoz to‘pladi, biroq bir mandatli okruglardagi g‘alabalari hisobiga to‘rt o‘ringa ega bo‘ldi. Saylovchilarning ishtiroki 59,32 foizni tashkil etdi.
Mirziyoyev maktubida rekord darajadagi deb atalgan saylovchilarning faolligi avvalgi Davlat dumasi saylovlariga qaraganda haqiqatan ham yuqori bo‘ldi. 2021-yilgi Davlat dumasi saylovlarida ishtirok 51,72 foizni tashkil etgan, bu 2026-yildagi ko‘rsatkichdan past. Shu bilan birga, Rossiya hukumati avvalgi saylovlardagi kabi uch kunlik ovoz berish va masofadan elektron ovoz berish imkoniyatidan foydalandi; federal elektron ovoz berish tizimida ro‘yxatdan o‘tgan foydalanuvchilar orasida ishtirok darajasi 90,87 foizga yetdi.
Shu bilan birga, bu saylovlar siyosiy raqobat sezilarli darajada cheklangan sharoitda o‘tkazildi. Reuters ovoz berish boshlanishidan oldin aksariyat urushga qarshi nomzodlar saylovda qatnasha olmaganini va siyosiy tizim qat’iy nazorat ostida qolayotganini qayd etdi. Prezident Putin esa ovoz berishni Rossiyaning Ukrainaga qarshi urushini qo‘llab-quvvatlash ko‘rsatkichi sifatida taqdim etdi.
Ovoz berish Rossiya urush boshlanganidan keyin o‘z hududi deb e’lon qilgan Ukraina hududlarida ham o‘tkazildi. Ukraina u yerda Rossiya saylovlarining o‘tkazilishini noqonuniy deb atadi.
Shu fonda O‘zbekiston prezidentining ovoz berish natijalari Rossiya siyosiy kursining «so‘zsiz qo‘llab-quvvatlanayotgani»dan dalolat beradi, degan bayonoti saylovlar munosabati bilan beriladigan odatiy protokol tabrigidan kengroq mazmunga ega. Mirziyoyev Putinga va Rossiya xalqiga tilaklar bildirish bilan cheklanmay, ovoz berishning o‘ziga ijobiy baho berdi va uning natijalarini Kreml siyosiy kursini qo‘llab-quvvatlash tasdig‘i sifatida talqin qildi.
«Saylovchilarning rekord darajadagi ishtiroki va ovoz berish natijalari Rossiya fuqarolari Prezident Vladimir Putin rahbarligida mamlakatni ijtimoiy-iqtisodiy rivojlantirishni davom ettirish va milliy manfaatlarni himoya qilishga qaratilgan strategik yo‘nalishga yuksak ishonch bildirayotgani hamda uni so‘zsiz qo‘llab-quvvatlayotganidan dalolat berishi», — deyiladi Asadov bayon qilgan Mirziyoyevning Putinga yo‘llagan maktubida.
Tabrikda Moskva va Toshkent o‘rtasidagi munosabatlarga ham alohida o‘rin berilgan. Mirziyoyev ularning rivojlanishini «misli ko‘rilmagan» sur’atga ega deb atadi va ikki tomonlama loyihalar hamda dasturlarni amalga oshirishda parlamentlararo aloqalarning ahamiyatini ta’kidladi.
Bu so‘nggi oylardagi munosabatlar yo‘nalishiga mos keladi. Avgust oyida Mirziyoyev va Putin Bishkekda uchrashganida, tomonlar yana «keng qamrovli strategik sheriklik va ittifoqchilik»ni rivojlantirish haqida gapirdi. O‘zbekiston tomonining ma’lumotlariga ko‘ra, o‘sha paytga kelib 2026-yil boshidan buyon mamlakatlar o‘rtasidagi tovar ayirboshlash 12 foizga oshgan, sanoat, energetika, metallurgiya va transport sohalaridagi yirik loyihalar davom ettirilgan.
Yep.uz yozganidek, bu munosabatlarning iqtisodiy tarkibiy qismi ham salmoqli bo‘lib qolmoqda. Rossiya O‘zbekiston eksporti uchun eng yirik bozor bo‘lib qolmoqda — $2,37 milliard. 2026-yilning birinchi yarmida O‘zbekiston va Rossiya o‘rtasidagi jami tovar ayirboshlash $7,01 milliardni tashkil etdi.
Rossiya O‘zbekistonga pul o‘tkazmalarining asosiy manbai bo‘lib ham qolmoqda. 2026-yilning birinchi choragida barcha pul o‘tkazmalarining 72,4 foizi Rossiyaga to‘g‘ri keldi — $3,8 milliardning qariyb $2,75 milliardi. Taqqoslash uchun, Qozog‘iston va Janubiy Koreyaning ulushi 4,1 foizdan, Yevropa mamlakatlarining ulushi esa 3,3 foizni tashkil etdi.
Shunday qilib, Putinni saylovlar bilan tabriklash Toshkent va Moskva o‘rtasidagi iqtisodiy va siyosiy aloqalar kengayib borayotgan sharoitda yangradi. Shu bilan birga, Mirziyoyevning bayonotlarida gap faqat ikki tomonlama hamkorlik haqida emas: O‘zbekiston prezidenti saylov natijalarini amaldagi siyosiy kursni qo‘llab-quvvatlash tasdig‘i sifatida talqin qiluvchi Rossiya pozitsiyasini amalda takrorlamoqda.
Suratda: Shavkat Mirziyoyev Vladimir Putinni Toshkent aeroportida kutib olmoqda, 2024-yil 26-may.
Mavzu bo‘yicha Yep.uz’ning boshqa materiallari:
- Putin, Si va Tramp — ro‘yxatda birinchi: Mustaqillik kuni tabriklari O‘zbekiston tashqi siyosati haqida nimani anglatadi?
- Xitoy yetakchilikni kuchaytirmoqda, taqchillik ortmoqda: 2026 yilning birinchi yarmida O‘zbekiston tashqi savdosi nimalarni ko‘rsatmoqda
- O‘zbekiston chorak davomida 3,8 milliard dollar pul o‘tkazmalarini oldi va Rossiyaga qaramlik yuqoriligicha qolmoqda
