O‘zbekiston prezidenti matbuot xizmati mamlakat mustaqilligining 34 yilligi munosabati bilan Shavkat Mirziyoyev nomiga yo‘llangan tabriklarni e’lon qildi. Nashrda qayd etilishicha, tabriklar “xorijiy davlatlar, parlamentlar va hukumatlar, yetakchi xalqaro va mintaqaviy tashkilotlar, yirik korporatsiya va kompaniyalar rahbarlari, taniqli siyosatchilar, jamoat va din arboblari”dan kelib tushgan.
Tabriklar ro‘yxatida Putin birinchi o‘rinda
Matbuot xizmati ro‘yxat qaysi tamoyil asosida tuzilganini ochiqlamadi, biroq birinchi o‘rinda Rossiya prezidenti Vladimir Putinning tabrigi joy olgan.
“Davlatlarimiz o‘rtasidagi munosabatlar strategik sheriklik va ittifoqchilik ruhida jadal rivojlanmoqda”, — deyiladi Putinning maktubida. U MDH, SHHT va boshqa ko‘p tomonlama tuzilmalar doirasida “samarali muvofiqlashtirish”ni alohida ta’kidladi hamda Rossiya–O‘zbekiston o‘rtasidagi o‘zaro manfaatli aloqalar bundan buyon ham rivojlanishiga ishonch bildirdi.
Xitoy va AQSh — ikkinchi va uchinchi o‘rinlarda
Xitoy Xalq Respublikasi raisi Si Szinpinning tabrigi ikkinchi o‘rinda joylashgan. U Xitoyni “do‘st va qo‘shni” va “har qanday sharoitda strategik sherik” deb atadi.
Uchinchi o‘rinda AQSh prezidenti Donald Trampning maktubi turibdi. Unda “salmoqli” hamkorlik chegaralarni mustahkamlash, savdo va investitsiyalarni rivojlantirish, shuningdek, din erkinligi va mintaqaviy barqarorlikni qo‘llab-quvvatlashda namoyon bo‘lgani qayd etilgan.
Boshqa yetakchilar va tashkilotlardan tabriklar
Keyin Qozog‘iston, Qirg‘iziston, Tojikiston, Turkmaniston (ota va o‘g‘il), Ozarbayjon, Belarus, Turkiya, Hindiston, Misr, Eron, Pokiston, Janubiy Koreya, Yevropa kengashi, Germaniya va Italiya yetakchilarining tabriklari keltirilgan. Har biri alohida matn bilan berilgan.
E’lon qilingan ro‘yxatda Ukraina yo‘q
Shundan so‘ng yana 40 nafar tabrik yo‘llaganlarning ro‘yxati chop etilgan — prezidentlar, bosh vazirlar, qirollar, xalqaro tashkilotlar bosh kotiblari. Ro‘yxatda Ukraina yo‘q. Pastida “Tabriklar kelishda davom etmoqda” degan qayd bor.
Avvalroq Shavkat Mirziyoyev Ukraina Mustaqillik kuni munosabati bilan Vladimir Zelenskiyni tabriklagan edi. O‘shanda Mirziyoyev ikki mamlakat o‘rtasidagi munosabatlar “an’anaviy do‘stlik va uzoq muddatli hamkorlik tamoyillariga asoslangan” ekanini ta’kidlagan va bu aloqalar ikki xalq manfaatida rivojlanishda davom etishini bildirgan. Zelenskiy tabrik uchun minnatdorlik bildirgan.
Mirziyoyev nutqi: Markaziy Osiyo va ko‘p vektorlilik
Qiziqarli tomoni shundaki, 29-avgust kuni Mustaqillikning 34 yilligi tantanalarida Mirziyoyev tashqi siyosatda ko‘p vektorlilik haqida gapirdi. U ustuvorliklarni boshqacha belgiladi: birinchi o‘rinda Markaziy Osiyo davlatlari, keyin MDH mamlakatlari, SHHT, AQSh, Yevropa va “boshqa rivojlangan davlatlar”. Shundan keyin — Janubiy Osiyo, Yaqin va O‘rta Sharq, Afrika. Afg‘oniston bilan aloqalar va Falastin xalqiga yordam alohida tilga olindi.
Nima uchun turlicha urg‘u: ichki auditoriya va tashqi poytaxtlar
Turlicha formatlar
- Ommaviy tantanada Mirziyoyev ko‘p vektorlilikni ta’kidlashi shart: “biz hammaga ochiqmiz”, “Markaziy Osiyo birinchi o‘rinda” va hokazo.
- Prezident saytida tabriklar ketma-ketligida esa Rossiya, keyin Xitoy va AQShga ustuvorlik berilgan — bu ichki bayonot emas, balki aniq manzillarga diplomatik ishora.
Haqiqiy siyosiy og‘irliklar
Rossiya va Xitoy — asosiy tashqi siyosiy hamkorlar bo‘lib, xavfsizlik, mehnat migrantlari, energetika va infratuzilmaga investitsiyalar ularga bog‘liq. AQSh muhim, lekin uchinchi o‘rinda turadi. Boshqa mamlakatlar esa kengroq ro‘yxatda.
Turli auditoriyalar
- 34 yillik Mustaqillik bayrami tantanasi ichki auditoriya va mintaqa uchun: mustaqillik va tashqi siyosatda “o‘z yo‘limiz”ni ko‘rsatish.
- Prezident sayti esa tashqi poytaxtlar uchun, ayniqsa Moskva va Pekin uchun: ro‘yxatdagi tartib hurmat belgisi sifatida o‘qiladi.
Diplomatik muvozanat
Mirziyoyev so‘zlarda ko‘p vektorlilikni namoyish etmoqda, amalda esa siyosiy haqiqatni hisobga oladi: Rossiya va Xitoy o‘zini oldinda ko‘rishi kerak, aks holda O‘zbekiston AQSh yoki Yevropa tomon og‘moqda, deb o‘ylashlari mumkin.