2025 yil yanvar–iyun oylarida Oʻzbekistonda o‘rtacha hisoblangan nominal ish haqi 5 982,3 ming so‘mni tashkil etdi. Bu haqda Oʻzbekiston Respublikasi Davlat statistika qo‘mitasi ma’lumot berdi. Bu ko‘rsatkich 2024 yilning shu davriga nisbatan 17,2 foizga oshganini anglatadi.
O‘sish deyarli barcha hudud va sohalarda kuzatilmoqda, biroq poytaxt va qolgan hududlar o‘rtasidagi tafovut saqlanib qolmoqda, ijtimoiy sohada esa ish haqi hanuzgacha mamlakat bo‘yicha o‘rtacha darajadan past.
Qaerda ko‘proq to‘lashadi: hududlar bo‘yicha ish haqi
O‘zbekistonda ish haqi an’anaviy tarzda hududga qarab sezilarli darajada farq qiladi. Eng yuqori daromad — Toshkent shahrida, bu yerda asosiy ma’muriy va iqtisodiy tuzilmalar, shuningdek xususiy sektorning katta qismi joylashgan.
Quyida O‘zbekiston hududlari bo‘yicha 2025 yilning birinchi yarmi uchun o‘rtacha nominal ish haqi ko‘rsatkichlari keltirilgan (ming so‘mda):
| Hudud | O‘rtacha ish haqi (ming so‘m) | 2024 yilga nisbatan o‘sish (%) |
|---|---|---|
| O‘zbekiston Respublikasi | 5 982,3 | +17,2 |
| Toshkent shahri | 10 138,4 | +18,8 |
| Navoiy viloyati | 7 486,4 | +13,4 |
| Toshkent viloyati | 5 674,4 | +15,3 |
| Andijon viloyati | 4 935,3 | +11,0 |
| Buxoro viloyati | 4 787,3 | +14,8 |
| Sirdaryo viloyati | 4 789,8 | +18,0 |
| Qoraqalpog‘iston Respublikasi | 4 757,2 | +14,2 |
| Xorazm viloyati | 4 720,1 | +15,6 |
| Surxondaryo viloyati | 4 256,5 | +16,1 |
| Qashqadaryo viloyati | 4 148,3 | +14,3 |
| Samarqand viloyati | 4 435,4 | +15,8 |
| Jizzax viloyati | 4 476,8 | +17,0 |
| Farg‘ona viloyati | 4 443,8 | +16,9 |
| Namangan viloyati | 4 350,1 | +16,6 |
Mamlakat bo‘yicha eng yuqori ish haqi Toshkent shahrida qayd etilgan — 10 million so‘mdan ortiq. Bu Namangan viloyatiga nisbatan deyarli 2,5 baravar ko‘p. Bu, bir tomondan, Toshkentda yuqori maoshli kasblarning to‘planganligi, boshqa tomondan esa iqtisodiy faollikning notekis taqsimlanganini ko‘rsatadi. Ikkinchi o‘rinda — Navoiy viloyati, bu hududning sanoat yo‘nalishidagi xususiyati bilan izohlanadi.
Turli sohalarda ish haqi qanday?
Ish haqi darajasi iqtisodiy faoliyat turiga ham bog‘liq. Quyida sohalar bo‘yicha 2025 yilning birinchi yarmidagi ma’lumotlar:
| Soha | O‘rtacha ish haqi (ming so‘m) | O‘sish (%) |
|---|---|---|
| Bank ishi, sug‘urta va moliyaviy xizmatlar | 16 252,9 | +13,9 |
| Axborot va aloqa | 14 785,8 | +17,0 |
| Tashish va saqlash | 9 006,6 | +16,0 |
| Sanoat | 7 173,1 | +15,4 |
| Savdo | 6 700,9 | +12,8 |
| Qurilish | 5 888,3 | +6,1 |
| San’at, ko‘ngilochar va dam olish | 5 036,8 | +20,7 |
| Yashash va ovqatlanish xizmatlari | 4 592,6 | +4,5 |
| Ta’lim | 4 141,8 | +18,3 |
| Sog‘liqni saqlash va ijtimoiy xizmatlar | 3 697,3 | +12,4 |
Eng yuqori ish haqi bank va moliya sohasida — 16,2 million so‘mdan ortiq. Shuningdek, IT va logistika sohalarida ham daromad yuqori. Eng past daromad esa sog‘liqni saqlash, ta’lim va ovqatlanish xizmatlari sohalarida bo‘lib, bu bank va sug‘urta sohasiga nisbatan 4 baravar kam.
Yillik o‘zgarishlar (ming so‘mda)
| Yil | O‘rtacha nominal ish haqi |
|---|---|
| 2021 | 2 968,5 |
| 2022 | 3 551,6 |
| 2023 | 4 337,6 |
| 2024 | 5 106,0 |
| 2025 | 5 982,3 |
So‘nggi 5 yilda o‘rtacha ish haqi 2 baravardan ko‘p oshgan, ammo sohalar va hududlar o‘rtasidagi tafovutlar hanuz saqlanmoqda.
Ish haqi hisoblash metodologiyasi haqida eslatma
Ma’lumotlar korxona va tashkilotlarning rasmiy statistikasiga asoslanib hisoblab chiqiladi. Kichik va mikro korxonalar, shuningdek, qishloq xo‘jaligi sohasi hisobga olinmaydi. O‘rtacha ish haqi — bu hisoblangan ish haqi fondining o‘rtacha ishchilar soniga nisbati asosida aniqlanadi.
Nega O‘zbekistonda o‘rtacha ish haqi oshmoqda
Iqtisodiy o‘sish
Markaziy bank va xalqaro tahlilchilarning ma’lumotlariga ko‘ra, 2025 yilning birinchi yarmida O‘zbekistonda iqtisodiy faollik yuqori bo‘lgan.
- Ichki talab yuqori iste’mol hajmi, investitsiyalar o‘sishi va aholini kreditlashning kengayishi bilan ta’minlanmoqda.
- Osiyo taraqqiyot banki O‘zbekiston yalpi ichki mahsuloti 2025 yilda 6,6% ga o‘sishini prognoz qilgan.
Iqtisodiy faollik xususiy sektorda daromadlar o‘sishiga va mehnat bozorida talabning ortishiga, ayniqsa sanoat, logistika, qurilish va IT sohalarida olib kelmoqda.
Ayrim sohalarda ish haqi o‘sishi
2025 yil 28 iyuldagi Davlat statistika qo‘mitasi press-reliziga ko‘ra, ish haqi eng ko‘p quyidagi sohalarda oshgan:
- san’at va dam olish (+20,7%),
- ta’lim (+18,3%),
- axborot va aloqa (+17,0%),
- tashish va saqlash (+16,0%),
- sanoat (+15,4%).
Bu esa rivojlanayotgan sohalarda mutaxassislarga bo‘lgan tarkibiy ehtiyojni aks ettiradi.
Davlat sektori va mehnat haqi islohoti
Statistika qo‘mitasi press-relizida budjet qarorlariga doir aniq raqamlar berilmagan bo‘lsa-da, ta’lim (+18,3%) va sog‘liqni saqlash (+12,4%) sohalarida ish haqi o‘sishi davlat byudjeti hisobidan ish haqi fondining ko‘payib borayotganini ko‘rsatadi.
Daromadlarning legallashuvi va aks ettirilishi
Rasmiy statistikadagi o‘sish, shuningdek, korxonalarning yanada to‘liq hisobot berayotgani bilan bog‘liq bo‘lishi mumkin, bu esa buxgalteriya va soliq hisobotlarini isloh qilish orqali amalga oshirilmoqda. Garchi bu haqda statistika qo‘mitasi hisobotida bevosita aytilmagan bo‘lsa-da, bunday chora-tadbirlar soliq siyosati va hisob-kitoblarni raqamlashtirish doirasida muntazam yoritib boriladi.
Real daromadlarning o‘sishi
Shuni hisobga olish kerakki, nominal ish haqi o‘sishi xarid qobiliyatining avtomatik oshishini anglatmaydi. Mamlakatda yillik inflyatsiya darajasi taxminan 8,7% atrofida qolmoqda:
- O‘zbekiston Markaziy bankining ma’lumotiga ko‘ra, 2025 yil iyun holatiga yillik inflyatsiya 8,7% bo‘lgan.
- Iste’mol narxlari indeksi 2025 yil yanvar–iyun oylarida 4,2% ga oshgan.
Shunday qilib, agar nominal ish haqi 17,2% ga oshgan va narxlar 4,2% ga ko‘tarilgan bo‘lsa, real daromad o‘sishi yarim yillik davrda taxminan 12–13% ni tashkil qiladi.
Kim yutmoqda, kim ortda qolmoqda?
Yutayotganlar: moliya sohasi, banklar, sug‘urta kompaniyalari xodimlari, IT-mutaxassislar, sanoat va qurilish muhandislari.
Ortda qolayotganlar: shifokorlar, o‘qituvchilar, kafe va mehmonxona xodimlari, muzey, kutubxona va teatr xodimlari.
Bunday tafovut mehnat bozoridagi tarkibiy o‘zgarishlarga, davlat sektoridan kadrlar chiqib ketishiga va ayrim hududlarda migratsion kayfiyatlar kuchayishiga olib kelmoqda.