O’zbekiston Mustaqillik kuni (tarixi)
O’zbekiston Mustaqillik kuni 1992-yildan boshlab har yili 1-sentyabr kuni nishonlanadi. O’zbek tilida u O’zbekiston Respublikasi Mustaqilligi kuni deb ataladi.
Bu kun mamlakatning SSSRdan davlat mustaqilligini e’lon qilish sharafiga belgilangan. Bu voqea 1991-yil 31-avgustda sodir bo’ldi — O’zbekiston tarixidagi muhim sana.
O’zbekiston qanday mustaqil bo’ldi
1991-yil avgust oyida Moskvada davlat to’ntarishiga urinish bo’ldi — shunday atalgan avgust voqealari (GKChP). 18–21-avgust kunlari kuch tuzilmalari RSFSR, Qozog’iston va O’zbekiston o’rtasida 20-avgustga belgilangan yangi Ittifoq shartnomasini imzolashga to’sqinlik qilishga urindi. To’ntarish muvaffaqiyatsiz tugadi — va shunday sharoitda respublika o’z mustaqilligini e’lon qildi.
1991-yil 31-avgust kuni Toshkentda O’zSSR Oliy Kengashining navbatdan tashqari sessiyasida “O’zbekiston Respublikasining davlat mustaqilligi asoslari to’g’risida”gi Qonun qabul qilindi. O’sha kuni respublika nomi O’zSSRdan O’zbekiston Respublikasiga o’zgartirildi. 1-sentyabr esa rasmiy ravishda Mustaqillik kuni deb e’lon qilindi.
Birinchi prezident Islom Karimovning 5-sentyabr kungi farmoni bilan Toshkentning bosh maydoni — sobiq Lenin maydoni — yangi nom oldi: Mustaqillik maydoni.
Birinchi tantanalar
1992-yilda 669-XII-sonli “O’zbekiston Respublikasida bayram kunlari to’g’risida”gi davlat qonuni qabul qilindi, unda 1-sentyabr rasmiy bayram sifatida belgilandi. Shu yili O’zbekistonda Mustaqillik kuni birinchi marta keng miqyosda nishonlandi.
Birinchi mehnatkashlar spartakiadasi o’tkazildi, unda barcha hududlardan ishtirokchilar qatnashdi. Toshkentdagi “Nodirabegim” kinoteatrida Davron Salimovning yangi davlatning birinchi yili haqidagi “Istiqlol” filmi namoyish qilindi. Keyin zamonaviy O’zbekiston, uning yozuvchilari, shoirlari va mutafakkirlari haqida boshqa filmlar ham namoyish etildi.
Mustaqillik maydonidagi bayramlar
1990-yillarning oxiri va 2000-yillarning boshlarida asosiy tantanalar 31-avgust oqshomlari Mustaqillik maydonida o‘tkazilar edi. Prezident havzasidagi jurnalist sifatida menga taklifnoma berilar edi — aks holda u yerga kirish imkoni bo‘lmas edi.
Xavfsizlik xodimlari maydonga olib boradigan yo‘llarni 1–2 km masofada to‘sar edi. Bayram uchun maxsus qurilgan sahnaga va uning atrofidagi joylarga piyoda borishga to‘g‘ri kelar edi. Tribunalarda yuzlab talabalar bayroqlar bilan jonli manzaralar hosil qilar edi. Hammasi feyerverk va bayram salyuti bilan yakunlanar edi, uning bir qismi to‘g‘ridan-to‘g‘ri maydon ustidan uchirilardi.
Keyinchalik bayramlar Alisher Navoiy nomidagi Milliy bog‘da o‘tkazila boshladi.
Hozirgi tantanalar
Hozir Mustaqillik kuni munosabati bilan rasmiy tadbirlar “Yangi O’zbekiston” bog’ida o’tkaziladi.
1-sentyabr O’zbekistonda rasmiy dam olish kuni bo’lib qolmoqda.
Mustaqillik menga nima berdi? Javobi bu yerda — bir necha yil oldin yozilgan matnda (ruscha). Endi esa unga qo’shaman: Putin Rossiyasiga hech qanday aloqam bo’lmaslik imkonini.
Bayram muborak!
Xotiralaringizni izohlarda qoldiring. Eski suratlaringiz bilan bo’lishing — mamnuniyat bilan ko’raman.
Shuningdek o’qing: 1991-yil avgusti Moskvada: o’sha maydondagi xotiralarim — SSSR parchalanayotgan, jumladan O’zbekiston taqdiri hal bo’layotgan kunlardagi shaxsiy hikoyam. O’sha paytda men Moskvadagi o’sha maydonda edim.
💬 Mavzu haqida fikringiz bormi? Quyida izoh qoldiring.
📤 Maqola yoqdimi? Ulashing — bu bizning rivojlanishimizga yordam beradi.