Rossiya Tashqi ishlar vazirligining rasmiy vakili Mariya Zaxarovaning o‘zbekistonlik bloger Aziz Hakimov ishi bo‘yicha bayonoti Toshkentda chiqarilgan hukm birinchi instansiya sudi yakunlanganidan keyin ham Moskva e’tibor markazida qolayotganini ko‘rsatdi. Agar iyul oyida Rossiya diplomatiyasi “adolatli va insonparvar qaror” chaqiriqlari bilan cheklangan bo‘lsa, endi Rossiya tomoni amalda sud jarayonining o‘z mantig‘ini shubha ostiga qo‘yib, mahkumni himoya qildi va ayni paytda ish bo‘yicha jabrlanuvchilardan birini keskin tanqid qildi. Bu esa Comrade Aziz nomi bilan tanilgan bloger haqidagi voqeani O‘zbekistonning ichki jinoyat ishidan Markaziy Osiyodagi Rossiya ta’siri, so‘z erkinligi, mintaqa davlatlarining suvereniteti va Rossiyaning Ukrainaga qarshi urushi oqibatlari haqidagi kengroq siyosiy bahsning bir qismiga aylantirmoqda.
20-avgust kuni Rossiya TIV rasmiy vakili Mariya Zaxarova Aziz Hakimovga nisbatan chiqarilgan ayblov hukmiga Moskva e’tibor qaratganini ma’lum qildi. Uning so‘zlariga ko‘ra, mahkum etilgan bloger “Rossiya va O‘zbekiston o‘rtasidagi munosabatlarni mustahkamlash hamda umumiy tarixiy xotirani saqlash tarafdori bo‘lib kelgan”.
Shu bilan birga, Zaxarova ish bo‘yicha jabrlanuvchilardan biri — bloger Nikita Makarenkoni keskin tanqid qildi (uning familiyasi Zaxarovaning javobida emas, jurnalistning savolida tilga olingan). U Makarenkoni go‘yoki “rusofobik feyklar” tarqatayotgan va millatlararo adovat qo‘zg‘atayotgan shaxs sifatida ta’rifladi. Rossiya tashqi siyosat idorasi vakili bunday harakatlarning maqsadi Rossiya-O‘zbekiston strategik sherikligiga zarar yetkazish ekanini ham aytdi.
Bayonotning yakuniy qismi ayniqsa e’tiborga molik bo‘ldi. Unda Zaxarova O‘zbekiston hukumati ish bo‘yicha jabrlanuvchilardan biri bo‘lgan bloger Nikita Makarenko faoliyatiga huquqiy baho berishiga umid bildirdi.
“Do‘st mamlakatimiz hukumati nihoyat ushbu soxta vatanparvar faoliyatiga xolis huquqiy baho beradi, deb umid qilamiz”, — dedi Zaxarova, Makarenkoni nazarda tutib.
Bu Rossiya diplomatiyasining Hakimov ishi yuzasidan ilk ommaviy aralashuvi emas.
Ish mazmunan ko‘rib chiqilishidan avval ham Zaxarova Hakimovni Rossiyaning “ko‘p yillik va ishonchli do‘sti” deb atagan hamda Moskva vaziyat rivojini diqqat bilan kuzatayotganini ta’kidlagan edi. O‘shanda Rossiya tomoni bir vaqtning o‘zida O‘zbekistonning ichki ishlariga aralashishni istamasligini bildirib, ayblanuvchi taqdiriga katta qiziqish ko‘rsatayotganini namoyish qilgan edi.
Endi esa hukm chiqarilgach, bayonotlar ohangi ancha keskinlashdi.
Kutilganidan yengilroq bo‘lgan hukm
11-avgust kuni Toshkent shahar Shayxontohur tuman jinoyat ishlari bo‘yicha sudi Aziz Hakimovni Jinoyat kodeksining uchta moddasi bo‘yicha aybdor deb topdi: milliy, irqiy, etnik yoki diniy adovat qo‘zg‘atish, tuhmat va haqorat.
Shu bilan birga, sud uni urushni targ‘ib qilish ayblovi bo‘yicha oqladi.
Aynan urush targ‘iboti haqidagi modda ish boshidan eng jiddiy ayblovlardan biri sifatida ko‘rilgan va ancha og‘irroq jazoga sabab bo‘lishi mumkin edi.
Natijada sud Hakimovga to‘rt yil ikki oy muddatga ozodlikdan mahrum qilish jazosi tayinladi.
2025-yil sentyabridan beri qamoqda saqlangan vaqt hisobga olinsa, unga amalda taxminan uch yil uch oy jazo muddatini o‘tash qolmoqda.
Hukmning yana bir o‘ziga xos jihati shundaki, mahkum oddiy koloniyaga emas, balki manzil-koloniyaga yuborildi. Bu O‘zbekiston qonunchiligida nazarda tutilgan ozodlikdan mahrum qilish muassasalari orasidagi eng yengil tur hisoblanadi.
Advokat Sergey Mayorovning aytishicha, hukm qonuniy kuchga kirgach, Hakimov tugmali telefondan foydalanishi, cheklangan doiradagi shaxslar bilan aloqa qilishi va qarindoshlari bilan muntazam uchrashib turishi mumkin bo‘ladi.
Himoyachining so‘zlariga ko‘ra, blogerning o‘zi hukm ustidan shikoyat qilish niyatida emas.
Sabab amaliy: hukm qanchalik tez kuchga kirsa, u tergov hibsxonasidan chiqib, ancha yengil sharoitlarga o‘tishi mumkin.
Advokatning qo‘shimcha qilishicha, bir necha oy ichida Hakimov shartli muddatidan oldin ozod etilish huquqiga ham ega bo‘lishi mumkin.
Yopiq sud va noma’lum tafsilotlar
Ish katta jamoatchilik rezonansiga sabab bo‘lganiga qaramay, sud jarayonining mazmuni ko‘p jihatdan noma’lumligicha qolmoqda.
Barcha majlislar yopiq tartibda o‘tkazildi.
Jurnalistlar sud zaliga kiritilmadi, ishtirokchilar esa ma’lumotlarni oshkor qilmaslik majburiyatini imzoladi.
Mayorovning aytishicha, sudning yopiq o‘tishiga jabrlanuvchilar orasida taniqli jamoat arboblari borligi va ularning shaxsiy hayotiga oid holatlar muhokama qilingani sabab bo‘lgan.
Sud tomonidan bu versiyaning mustaqil tasdig‘i e’lon qilinmagan.
Natijada jamoatchilik ayblov dalillari, himoya argumentlari, guvohlar ko‘rsatmalari yoki sud ayrim moddalar bo‘yicha ayblov, boshqasi bo‘yicha esa oqlov hukmini chiqarishda qanday mantiqqa tayangani bilan tanisha olmadi.
Aynan shu yopiq muhit ishning siyosiylashuviga katta hissa qo‘shdi.
Jarayon mazmuni noma’lum qolganida, hosil bo‘lgan bo‘shliq tezda siyosiy talqinlar bilan to‘ldiriladi.
Jinoyat ishidan geosiyosatgacha
Bu ayniqsa Rossiyada yaqqol namoyon bo‘ldi.
Hukm chiqarilishidan oldin ham Hakimov ishi Rossiyaning Ridus nashri tomonidan Moskvada tashkil etilgan davra suhbatida muhokama qilingan edi.
Unda blogerga qo‘yilgan aniq ayblovlardan ko‘ra, Markaziy Osiyodagi rossiyaparast faollar holati, mintaqa davlatlarining Moskva bilan munosabatlari va rossiyaparast hamda ukrainaparast kuchlar o‘rtasidagi qarama-qarshilik haqida ko‘proq gapirilgan.
Advokat Sergey Mayorov o‘sha muhokama davomida mojaro mohiyatini Rossiyaning Ukrainaga qarshi urushiga qarama-qarshi qarashlarga ega bo‘lgan Aziz Hakimov va bloger Nikita Makarenko o‘rtasidagi qarama-qarshilik sifatida tavsiflagan edi.
Shundan so‘ng bahs yanada kengroq tus ola boshladi.
Davra suhbati ayrim ishtirokchilari Hakimovning ta’qib qilinishi go‘yoki O‘zbekistondagi “ukrainaparast kuchlar” faoliyati bilan bog‘liq ekanini iddao qildi.
Boshqalar esa Markaziy Osiyoda “yangi anti-Rossiya” paydo bo‘lishi xavfi haqida ogohlantirdi.
Eng shov-shuvli bayonotlar ayrim rossiyalik ishtirokchilardan yangradi. Ular amalda mintaqa davlatlari suverenitetining tarixiy asoslarini shubha ostiga qo‘ydilar.
Shunday qilib, bitta blogerga qarshi jinoyat ishi asta-sekin Markaziy Osiyoning geosiyosiy yo‘nalishi haqidagi ramziy bahsga aylandi.
Comrade Aziz kim?
Aziz Hakimov Telegram’dagi Comrade Aziz kanali va ijtimoiy tarmoqlardagi chiqishlari orqali tanilgan.
Bir necha yil davomida u Rossiyaning Ukrainaga qarshi urushi bo‘yicha pozitsiyasini faol qo‘llab-quvvatlab, rossiyalik harbiy muxbirlar materiallarini tarqatgan va boshqa qarashdagi muxoliflarini tanqid qilgan.
Shu bilan birga, u muntazam ravishda o‘zbekistonlik jurnalistlar, blogerlar, huquq himoyachilari va jamoat arboblari bilan mojarolarga kirishgan.
Ish bo‘yicha jabrlanuvchilar orasida bloger Nikita Makarenko, sobiq deputat Rasul Kusherbayev, Jurnalistika universiteti rektori Sherzodxon Qudratxo‘ja, Nozima Muratova, Shahnoza Ergashova va Madina Amreeva bor edi.
2025-yil kuzidagi hibs vaqtida tergov Hakimovga to‘rtta modda bo‘yicha ayblov qo‘ygan edi: urush targ‘iboti, adovat qo‘zg‘atish, tuhmat va haqorat.
Deyarli bir yil davomida ish ko‘plab protsessual tortishuvlar bilan kechdi.
2026-yil bahorida sud himoya tomonining jinoyat ishi shakllantirilishidagi ehtimoliy qonunbuzarliklar haqidagi shikoyatlaridan so‘ng materiallarni hatto prokurorga qaytargan edi.
Keyinchalik jarayon qayta tiklandi.
Zaxarova bayonoti nimani anglatadi?
Rossiya TIVning ushbu izohi Hakimovning huquqiy maqomini o‘zgartirmaydi.
Hukm O‘zbekiston sudi tomonidan chiqarilgan va mamlakat qonunchiligiga muvofiq ijro etiladi.
Biroq bayonotning siyosiy ahamiyatini inkor etish qiyin.
Rossiya TIV mahkum etilgan blogerni ochiqchasiga himoya qilishda davom etmoqda va shu bilan birga Hakimovni oddiy jinoyat ishi figuranti sifatida emas, balki mintaqadagi rossiyaparast kun tartibining tashuvchilaridan biri sifatida qabul qilayotganini namoyish etmoqda.
Yana bir muhim jihat ham bor.
Yangi bayonotida Rossiya diplomatiyasi ilk bor e’tiborni Hakimovning o‘zini himoya qilishdan uning muxoliflaridan birini tanqid qilishga qaratdi.
Bu Moskva uchun ushbu voqea allaqachon jinoyat ishi doirasidan chiqib, kengroq mafkuraviy mojaroning bir qismi sifatida qabul qilinayotganini ko‘rsatadi.
O‘zbekiston uchun esa bu ish, avvalo, ichki sud-huquq masalasi bo‘lib qolmoqda. Sud Hakimovni uch modda bo‘yicha aybdor deb topdi va bir modda bo‘yicha oqladi.
Ammo sud yakunlanganidan keyin ham, Moskvaning reaksiyasiga qaraganda, bu voqea jamoat maydonidan tez orada yo‘qolib ketmaydi. Aksincha, Hakimov ishi Toshkent sud binosidan ancha uzoqda ham o‘zining alohida siyosiy hayotini davom ettirmoqda.
Shuningdek o‘qing:
- Toshkentdagi sud bloger Aziz Hakimovni 4 yil 2 oy muddatga ozodlikdan mahrum qildi
- Aziz Hakimov ishi: Toshkentdagi suddan Moskvadagi Markaziy Osiyo haqidagi bahslargacha
- Advokat navbatdagi sud majlisidan so‘ng Aziz Hakimovning holati haqida ma’lumot berdi
- Toshkentda rossiyaparast bloger Aziz Hakimov ustidan ishning mazmunan ko‘rib chiqilishi boshlandi
- Sud «Komrad Aziz» ishi bo‘yicha: ish prokurorga qaytarildi, matbuotga bosim fonida
- Toshkentda bloger Aziz Hakimov ustidan sud boshlandi: himoya hujjatlar qalbakilashtirilganini aytmoqda
- Bloger Aziz Hakimov Rossiya targ‘ibot kun tartibini ilgari surgani uchun O‘zbekistonda hibsga olindi