2-sentabr kuni Pekinda O‘zbekiston Prezidenti Shavkat Mirziyoyev va Xitoy Xalq Respublikasi Raisi Si Szinpin uchrashdi. Muzokaralar Xalq vakillari uyida, o‘zbek yetakchisining Shanxay hamkorlik tashkiloti (SHHT) sammiti va Xitoy xalqining Yapon bosqinchilariga qarshi urushdagi G‘alabasi hamda Ikkinchi jahon urushidagi G‘alabaning 80 yilligi munosabati bilan o‘tkazilgan tantanalardagi rasmiy tashrifi doirasida bo‘lib o‘tdi.
Suvеrеnitеtni qo‘llab-quvvatlash va hamkorlikning yangi yo‘nalishlari
Si Szinpin Xitoy va O‘zbekistonni “yaxshi yaqin qo‘shnilar va yangi davrning har qanday sharoitdagi strategik hamkorlari” deb ta’kidladi. Xitoy tomoni quyidagilarga tayyorligini bildirdi:
- rivojlanish strategiyalarini tezlashtirib uyg‘unlashtirish,
- Xitoy – Qirg‘iziston – O‘zbekiston temir yo‘lini barpo etishni ilgari surish,
- fan va texnologiyalar, “yashil” energetika, sog‘liqni saqlash, tibbiyot, favqulodda vaziyatlar, sun’iy intellekt va qashshoqlikni kamaytirish sohalarida hamkorlikni rivojlantirish,
- madaniy, ta’limiy va turistik aloqalarni mustahkamlash,
- xavfsizlik, terrorizm, ekstremizm va separatizmga qarshi kurashish sohasida hamkorlikni kengaytirish.
Mirziyoyev: global boshqaruv va tinchlikning ahamiyati
O‘zbekiston Prezidenti Xitoyning Ikkinchi jahon urushidagi G‘alabaga qo‘shgan muhim hissasini qayd etdi va yubiley tadbirlarini yuqori baholadi. U Si Szinpinnning global boshqaruv tashabbusining “chuqur strategik mazmunga ega” ekanini va zamonaviy dunyo chaqiriqlariga javob berishini ta’kidladi.
Mirziyoyev O‘zbekistonning Xitoy bilan o‘zaro hurmat va o‘zaro qo‘llab-quvvatlash tamoyillari asosida strategik sheriklikni chuqurlashtirishga tayyorligini tasdiqladi.
Iqtisodiyot va investitsiyalar
Davlat rahbarlari savdo-iqtisodiy hamkorlikning jadal rivojlanishini qayd etdilar. 2024-yilda tovar ayirboshlash hajmi 14 milliard dollardan oshdi, 2025-yilda esa yana 23 foizga ko‘paydi. Tomonlar bu ko‘rsatkichni sanoat va qishloq xo‘jaligi mahsulotlari yetkazib berishni kengaytirish hisobidan 20 milliard dollarga yetkazishni maqsad qildilar.
Qo‘shma investitsiya loyihalari portfeli 60 milliard dollarga yetdi. Faqatgina 2024-yilda 10 milliard dollardan ortiq qiymatdagi 64 loyiha ishga tushirildi. Ustuvor sohalar — energetika, transport, raqamlashtirish, foydali qazilmalarni qayta ishlash, kimyo sanoati, qishloq xo‘jaligi va turizm.
Imzolangan kelishuvlar
Muzokaralar yakunida bir qator hujjatlar imzolandi, jumladan:
- rivojlanish strategiyalarini uyg‘unlashtirish bo‘yicha bitim,
- madaniyat markazlarini o‘zaro ochish,
- tibbiyot, iqtisodiyot, kosmos, bojxona tartibga solish va bozor nazorati sohalarida hamkorlik.
Madaniy va ta’limiy hamkorlik
Gumanitar aloqalarni rivojlantirishga alohida e’tibor qaratildi. O‘zbekistonda Xitoyning yetakchi universitetlari filiallarini ochish, ikkinchi Ta’lim forumini o‘tkazish, xitoy tilini o‘rganishni kengaytirish va o‘zbek yoshlariga ajratiladigan kvotalarni ko‘paytirish tasdiqlandi.
O‘zbekiston hududlarida energetika, mashinasozlik, tibbiyot, qishloq xo‘jaligi va IT sohalarida mutaxassislar tayyorlash uchun o‘zbek-xitoy “Lu Ban ustaxonalari” tashkil etiladi.
Turizm va gumanitar almashinuvlar
Turistlar oqimini ko‘paytirish uchun aviareyslar soni kengaytirilmoqda va vizasiz tartib amal qilmoqda. 2027-yilda Pekin va Shanxayda o‘zbek san’ati ko‘rgazmalari o‘tkaziladi. Tashrif doirasida madaniyat markazlarini o‘zaro ochish to‘g‘risida bitim imzolandi.
Natijalar va istiqbollar
Tomonlar “Yagona Xitoy” siyosatini o‘zgarmas qo‘llab-quvvatlashini, shuningdek, terrorizm, ekstremizm va separatizmga qarshi kurashda hamkorligini tasdiqladi. Xitoy – Qirg‘iziston – O‘zbekiston temir yo‘lining amaliyotga tatbiq etilishi boshlanganiga mamnuniyat bildirildi.
Muzokaralar yakunida Mirziyoyev Si Szinpinni O‘zbekistonga tashrif buyurishga taklif qildi. Uchrashuv ishonchli va do‘stona muhitda o‘tdi.