O‘zbekistonda SAT xalqaro sertifikatlarini noqonuniy olish sxemasi fosh etildi. SAT natijalari oliy ta’lim muassasalariga kirishda qo‘llaniladi. Davlat xavfsizlik xizmati ma’lumotiga ko‘ra, guruh Toshkent shahrining Yangihayot tumanidagi xususiy maktab binosida haqiqiy «bunker» tashkil qilgan: texnik mutaxassis tizimga yashirin kirishni ta’minlagan, talabalar esa haqiqiy nomzodlar o‘rniga masofadan turib test savollarini yechgan.
Operatsiya DXXning Toshkent viloyati boshqarmasi xodimlari hamda viloyat IIBB xodimlari tomonidan o‘tkazilgan. Idora ma’lumotiga ko‘ra, guruh a’zolarining aksariyati nufuzli Yevropa universitetining Toshkentdagi filiali talabalari bo‘lgan. Yana bir ishtirokchi Osiyodagi davlatlardan birining yetakchi oliy ta’lim muassasasi Toshkentdagi filialida tahsil olgan.
Sxema mexanizmi nisbatan sodda bo‘lgan. DXX ma’lumotiga ko‘ra, IT-kompaniya mutaxassisi tizimga noqonuniy kirib, test topshiriqlari bilan ishlash imkoniyatini yaratgan. Shundan so‘ng guruhdagi talabalar imtihonni topshirishi kerak bo‘lgan shaxslar o‘rniga savollarni masofadan turib yechgan.
«Ular Yangihayot tumanidagi xususiy maktab binosida “bunker” tashkil qilishgan».
Davlat idorasi sxema tashkil etilgan joyni aynan shunday tasvirlaydi.
Sertifikat uchun 1,5 ming dollar
Bu voqeada pul miqdori ham aniq ko‘rsatilgan. Guruh a’zolaridan biri sertifikat olishni istagan besh nafar fuqaroning har biridan 1,5 ming AQSH dollari talab qilgan. Agar barcha kelishuvlar to‘liq amalga oshirilganida, umumiy summa 7,5 ming dollarni tashkil etishi mumkin edi.
DXX xabariga ko‘ra, mijozlardan birining puli allaqachon kriptohamyon orqali olingan.
Gap oddiy soxta hujjat sotish haqida ketmayapti. DXX tavsifiga ko‘ra, sxema test topshirish jarayonining o‘ziga aralashishni nazarda tutgan: bir kishi tizimga kirishni ta’minlagan, boshqalar topshiriqlarni yechgan, natija esa haqiqiy nomzod nomiga rasmiylashtirilishi kerak bo‘lgan.
«Talabalar esa masofadan turib, talabgorlar o‘rniga savollarni yechish bilan shug‘ullanishgan».
Bu oddiy hujjat soxtalashtirishdan farq qiladi: sertifikat haqiqiy imtihon natijasi sifatida ko‘rinishi kerak bo‘lgan, ammo topshiriqlarni amalda boshqa odamlar bajargan.
DXX «bunker» ishtirokchilari test savollarini aynan qanday yechgani va bunda qandaydir qo‘shimcha vositalardan foydalanganmi yoki yo‘qligiga aniqlik kiritmagan.
Gumonlanuvchilarga nisbatan Jinoyat kodeksining 168-moddasi — firibgarlik bo‘yicha jinoyat ishi qo‘zg‘atilgan. Tergov davom etmoqda.
Bir yil avval shunga o‘xshash savol IELTS atrofida ham paydo bo‘lgan edi
SAT bilan bog‘liq voqea bo‘sh joyda yuzaga kelmagan. 2025 yil iyul oyida O‘zbekistonda IELTS imtihonining qog‘oz shakli kutilmaganda to‘xtatilgan edi. 11 iyuldan boshlab imtihonni faqat kompyuterda topshirish mumkin bo‘ldi.
O‘shanda rasmiy izoh juda ehtiyotkor bo‘lgan. IDP IELTS IELTS hamkorlari — IDP, British Council va Cambridge University Press & Assessment — «operatsion sabablar tufayli O‘zbekistonda IELTS imtihonining qog‘oz shaklini to‘xtatayotgani»ni ma’lum qilgan. Ro‘yxatdan o‘tgan nomzodlarga kompyuter imtihoniga bepul o‘tish yoki pulini qaytarib olish taklif etilgan.
Shu bilan birga, O‘zbekiston OAVlarida test javoblari sizib chiqqani haqidagi xabarlar paydo bo‘lgan. Kun.uz qaror qog‘oz test javoblari internetda tarqalganidan keyin qabul qilinganini yozgan edi.
Yana bir eski misol — Qozog‘iston
2019 yilda men Yep.uz saytida Qozog‘istondagi ancha yirik IELTS mojarosi haqida yozgan edim. O‘shanda tibbiyot universitetining yuzdan ortiq talabalari o‘qishdan chetlatilgan, ularga nisbatan soxta IELTS sertifikatlari bilan bog‘liq jinoyat ishlari qo‘zg‘atilgan edi. O‘sha materialda keltirilgan ma’lumotlarga ko‘ra, 117 ta ish sudga yuborilgan.
SAT (Scholastic Assessment Test) — matematika va ingliz tili bo‘yicha standartlashtirilgan xalqaro test bo‘lib, uning natijalari, avvalo, AQSH universitetlariga kirishda qo‘llaniladi. Shuningdek, u boshqa mamlakatlardagi ayrim oliy ta’lim muassasalari tomonidan ham qabul qilinadi. O‘zbekistonda SAT natijalari ayrim oliy ta’lim muassasalariga kirishda hamda tegishli sertifikat mavjud bo‘lganda qonunchilikda nazarda tutilgan ayrim imtiyozlarni olishda qo‘llanishi mumkin.
Shuningdek o‘qing:
