Oʻzbekiston Prezidenti Toshkent shahridagi ekologik vaziyatni barqarorlashtirish va havoni ifloslanishining oldini olish bo‘yicha keng koʻlamli dasturga oid farmonni imzoladi. 2025-yil 24-noyabrdagi № PF-229-son farmon, «Toshkent shahrida ekologik vaziyatni yaxshilash boʻyicha kechiktirib boʻlmaydigan chora-tadbirlar toʻgʻrisida» nomi bilan, maxsus komissiya tuzishni, ekologik organlarning vakolatlarini kengaytirishni, sanoat va transport uchun yangi cheklovlarni joriy qilishni, shuningdek monitoring tizimini modernizatsiya qilishni nazarda tutadi.
Ekologiya va iqlim oʻzgarishi qoʻmitasi 2026-yil 1-martga qadar kechiktirib boʻlmaydigan choralarni amalga oshirishi va Maxsus komissiyani shakllantirishi lozim. Komissiyaga havo holatini doimiy tahlil qilish, davlat idoralari faoliyatini muvofiqlashtirish, xalqaro tajribaga asoslangan chora-tadbirlar ishlab chiqish va Prezidentga takliflar tayyorlash vazifasi yuklatiladi. Komissiya shuningdek loyihalarni moliyalashtirish va aholiga tushuntirish ishlarini olib boradi.
Farmon komissiyaga sanoat, transport va issiqxona xo‘jaligida chang ko‘p paytlarda cheklovlar joriy etish huquqini beradi. Vaqtinchalik yuk tashish transporti harakatini cheklash, juft va toq raqamli avtoulovlarni (elektroavtomobillar bundan mustasno) cheklash, issiqxonalar va ifloslantiruvchi obyektlarning ishini to‘xtatish, shuningdek, shahardan tashqariga koʻchirilishi kerak boʻlgan korxonalarni aniqlash imkoniyati ko‘zda tutilgan. Komissiya chiqindilar miqdori normativlarini belgilash, buzganlarni faoliyatini to‘xtatish, qurilish ishlarini cheklash va suvni muhofaza qiluvchi hududlarda obyektlarni taqiqlash vakolatiga ega.
500 m² dan katta qurilish maydonchalari bir hafta ichida quyidagi talablar bajarilganini tekshirishadi: kamida 25% yashillik, suv bilan sug‘orish tizimlari, g‘ildiraklarni yuvish maydonchalari va chang tarqalishini oldini olish. 1 000 m² dan katta obyektlarda fon monitoring stansiyalarini oʻrnatish majburiy hisoblanadi.
Toshkent hokimiyati yo‘llar bo‘ylab daraxtlarni muntazam yuvish va xususiy sektorni sug‘orish imkoniyatlarini kengaytirishi lozim. Shahar bo‘ylab to‘rt yo‘nalishda yangi suv havzalari barpo qilinadi, ikki haftalik muddatda esa fontanlar sonini ikki baravar oshirish dasturi taqdim etiladi.
Energetika vazirligi barcha issiqxona obyektlari bilan gaz yetkazib berish bo‘yicha shartnomalar tuzilishini va uzluksiz ta’minotni ta’minlashi, Ekologiya qo‘mitasi esa issiqxonalarda filtratsiya yo‘qligi uchun jarimalarni oshirish va chiqindilarni yoqish holatida jinoiy javobgarlikni joriy etish bo‘yicha qonun loyihasini kiritishi lozim.
2025-yil oxirigacha havo monitoring tizimi kengaytiriladi: 347 ta avtomatlashtirilgan stansiya sotib olinadi, «Air Monitoring Tashkent» platformasi yangi va mavjud kuzatuv postlari bilan qo‘mitaning boshqaruvida birlashtiriladi. Atmosfera havosini tahlil qilish uchun maxsus laboratoriya tashkil etiladi; jihozlar va havo hamda suvni tozalash qurilmalari bojxona to‘lovlaridan ozod qilinadi.
Iqtisodiyot va moliya vazirligi hamda «O’zavtosanoat» 2010-yildan oldin ishlab chiqarilgan va «Yevro-4» standartiga javob bermaydigan «M» va «N» toifadagi transport vositalarini trade-in tizimi orqali sotib olish tartibini ishlab chiqadi.
Toshkent hokimiyati kichik halqa yo‘l bo‘ylab «Yashil koridor» loyihasini ishga tushiradi va «Yashil Toshkent» master-rejasini tayyorlaydi. Shahar bo‘ylab 700 ta chorrahada sun’iy intellekt asosida svetofor boshqaruv tizimi joriy qilinadi. Har bir tuman uchun uchta «soyali sayr ko‘chasi» tashkil qilinadi.
Farmonda havo va qurilish maydonchalari ifloslanishini kosmik va dron monitoringi orqali nazorat qilish belgilangan. IIV 2026-yil oxirigacha barcha transport vositalari texnik ko‘rikdan oʻtkazilishini ta’minlashi, Bosh prokuratura esa 2026-yil martgacha mazut, ishlatilgan motor moyi va shinalar noqonuniy aylanmasini tekshiradi.
Sog‘liqni saqlash vazirligi Ekologiya qo‘mitasi bilan birgalikda milliy havo sifati indeksatsiyasini ishlab chiqadi, aholini himoya qilish boʻyicha tavsiyalar tayyorlaydi, sanitariya xizmati esa havo sifati keskin yomonlashganda erta ogohlantirish tizimini joriy qiladi.
Ekologiya qo‘mitasi zararli moddalarni aniqlash uchun yangi laboratoriya tashkil etadi, hududlarda tadqiqotlar oʻtkazish uchun davlat buyurtmalarini joylashtiradi va shamol tezligini oshirish bo‘yicha eksperimentlar o‘tkazadi, shu jumladan konvergent usuli va Venturi effektini qo‘llaydi.
Farmon ijrosini nazorat qilish O‘zbekiston Prezidenti qizi, Prezident Administratsiyasi rahbari Saida Mirziyoyeva zimmasiga yuklangan.
Rasm tavsifi: Toshkent, tarixiy kartochka, mustaqillikdan oldingi davr, taxminan XX asrning 70-yillari. Daraxtlarda ko‘p qalin barglar, tarmoqlar kesilmagan.