Kaxramonjon Olimov, 2025 yil yozida Fransiyada o‘g‘irlab ketilgani va qiynoqqa solingani haqida da’vo qilgan shaxs, hozirda INTERPOL qidiruvdagi shaxslar bazasiga kiritilgan. Tashkilot tomonidan e’lon qilingan yozuvda uning ismi va familiyasi — KAKHRAMONJON OLIMOV, tug‘ilgan sanasi — 1977 yil 7 may, tug‘ilgan joyi — Andijon viloyati, fuqaroligi — O‘zbekiston deb ko‘rsatilgan. INTERPOL uning rus, o‘zbek va ingliz tillarini bilishini qayd etadi. Yozuvda, shuningdek, Olimov haqida ma’lumotga ega bo‘lgan shaxslardan mahalliy yoki milliy politsiyaga yoxud INTERPOL Bosh kotibiyatiga murojaat qilish so‘raladi.
INTERPOL ma’lumotlar bazasidagi Olimovning yozuvi yangilangan. Unda uning fotosurati va ayblovlar ham ko‘rsatilgan. “Charges” bo‘limida so‘rov yuborgan tomon taqdim etgan ma’lumot sifatida quyidagi ayblovlar keltirilgan: odam o‘g‘irlash, tuhmat, noqonuniy ushlab turish yoki qamoqqa olish (Kidnapping, Denigration, Illegal detention or taking into custody).
«Bildirishnomaning ushbu parchasi ommaga tarqatish uchun ma’qullangan, — deyiladi INTERPOL saytida. — Agar sizda biror ma’lumot bo‘lsa, iltimos, milliy yoki mahalliy politsiyaga yoxud INTERPOL Bosh kotibiyatiga murojaat qiling».
Olimovning INTERPOL bazasida paydo bo‘lishi O‘zbekistonda u odam o‘g‘irlash ishi bo‘yicha sirtdan qamoqqa olinib, xalqaro qidiruvga berilgani haqidagi xabarlardan keyin yuz berdi. Bu haqda 18 sentyabr kuni The Insider Olimovga yaqin manbaga tayanib xabar bergan. Maqola chop etilgan paytda O‘zbekiston huquqni muhofaza qiluvchi organlari uning protsessual maqomi haqida ommaviy rasmiy bayonot bermagan edi.
The Insider manbasi talqiniga ko‘ra, Olimov o‘zining sobiq ish beruvchisi va uzoq yillik biznes raqibi Botir Rahimovni («Kapitalbank» asoschisi) o‘g‘irlashni tashkil etishda ayblanmoqda. Nashr yozishicha, tergov Olimovning Fransiyadagi o‘z o‘g‘irlanishi haqidagi voqeasi sahnalashtirilgan bo‘lishi mumkinligi haqidagi versiyani ham ko‘rib chiqmoqda. Unga ko‘ra, bu voqea Rahimovni jinoyat bilan bog‘lash va unga ilgari tegishli bo‘lgan aktivlar yuzasidan ko‘p yillik nizoda bosim o‘tkazish maqsadida uyushtirilgan bo‘lishi mumkin.
«Endilikda Olimov Rahimovni o‘zini o‘g‘irlashda ayblab, unga tuhmat qilganlikda, so‘ngra o‘zbek kuch ishlatar tuzilmalari yordamida Rahimovning o‘g‘irlanishini tashkil etib, uni jinoiy ta’qib tahdidi ostida ilgari Olimovga nisbatan qo‘ygan moliyaviy da’volaridan voz kechishga majbur qilish maqsadida ayblanmoqda. Rahimov Olimovni o‘ziga tegishli biznes aktivlarini o‘zlashtirishda ayblab, 200 million dollardan ortiq kompensatsiya talab qilgan edi», — deb yozadi The Insider.
Parijda nima bo‘lgan edi?
2025 yil yozida Olimov Fransiya huquqni muhofaza qiluvchi organlariga 22 iyun kuni Parij markazida o‘g‘irlab ketilganini ma’lum qilgan. Uning versiyasiga ko‘ra, avval noma’lum joyga, keyin esa Nitssa yaqinidagi villaga olib ketilgan, u yerda kaltaklangan, qiynoqqa solingan va undan 10 million dollar talab qilingan.
Ozodlikka chiqqach, Olimov politsiyaga murojaat qilgan. Dastlab uning hikoyasi haqida Fransiyaning Le Monde gazetasi batafsil yozgan, keyinchalik esa boshqa xalqaro va o‘zbek OAVlari ham bu voqeani yoritgan.
Biroq The Insider va Fransiyaning L’Express nashri tomonidan 2025 yil noyabrida e’lon qilingan qo‘shma surishtiruv mualliflar fikricha, o‘g‘irlash haqidagi versiyaga zid bo‘lishi mumkin bo‘lgan qator holatlarni aniqlagan.
Xususan, Nitssa yaqinidagi Rokfor-le-Pan qishlog‘idagi villa vositachi orqali ijaraga olingan. Potensial ijarachining shaxsini tasdiqlovchi hujjat sifatida dastlab Olimovning yaqin hamkori Shuxrat Ziyaviddinov pasportidan foydalanilgan. Olimov ozodlikka chiqqach, Nitssadan Parijga birinchi klass chiptasini uning o‘zi o‘g‘irlovchilardan biri deb atagan shaxsning haydovchisi to‘lab bergan. Chiptaning nusxasi Olimovga aynan shu shaxs tomonidan Telegram orqali yuborilgan.
Shubha uyg‘otgan yana bir holat Olimovning taxmin qilinayotgan o‘g‘irlovchi bilan yozishmalari bo‘lgan. The Insider ixtiyoridagi materiallarga ko‘ra, bankir politsiyaga murojaat qilganidan keyin ham ular muloqotni davom ettirgan. 24 iyun kuni Olimov politsiyada ko‘p soatlik so‘roqdan o‘tayotgan paytda bir vaqtning o‘zida M. bilan yozishib, unga 200 ming dollar topshirish masalasini muhokama qilgan.
Nashr ma’lumotiga ko‘ra, 26 iyun kuni M. Olimovdan politsiya voqea sahnalashtirilganini tushunib yetgan-yetmaganini so‘ragan. Bir necha kundan keyin yozishmalar yana davom etgan. Olimov ular o‘rtasida «adovat yo‘qligini» yozgan va M. qo‘lga olinmaganidan xursandligini bildirgan.
The Insider xabariga ko‘ra, taxmin qilingan o‘g‘irlashdan sakkiz kun o‘tib o‘tkazilgan tibbiy ko‘rik tanadagi ko‘karishlar va shilinmalarni qayd etgan, biroq hujjatda ularning kelib chiqishi aniqlanmagan.
Botir Rahimov bilan mojaro
The Insider va L’Express surishtiruvlariga ko‘ra, bu voqea asosida Olimovning Botir Rahimov bilan ko‘p yillik moliyaviy mojarosi yotadi.
Rahimov 2016-yilda O‘zbekistondan Turkiyaga ketganidan so‘ng uning biznesining katta qismi Olimov boshqaruvida qolgan. The Insider ta’kidlashicha, 2017–2018-yillarda ular o‘rtasida bitim tuzilgan va uning natijasida Olimov Rahimovning qator aktivlari ustidan nazoratni qo‘lga kiritgan.
Nashr ma’lumotlariga ko‘ra, bitimning dastlabki qiymati 13,5 million dollarni tashkil etgan, keyinchalik esa Rahimov o‘tkazilgan aktivlarni ancha yuqori qiymatga baholab, Olimovdan 200 million dollardan ortiq kompensatsiya talab qilgan.
The Insider versiyasiga ko‘ra, aynan ushbu nizo Olimovning Fransiyadagi o‘g‘irlanishi haqidagi voqeaning moliyaviy kontekstini tashkil etgan. Nashrning ta’kidlashicha, O‘zbekistonga qaytganidan so‘ng Rahimov bitimni qayta ko‘rib chiqishga erishishga harakat qilgan va keyingi huquqiy jarayonga tayyorlangan.
Anorbank va Olimovning maqomi
Bankning o‘z ma’lumotlariga ko‘ra, avval Olimov ANORBANK aksiyalarining 52,3647 foiziga egalik qilgan, biroq aksiyadorlik kapitali tarkibi haqidagi so‘nggi ma’lumotlarga ko‘ra, uning ulushi 49,4235 foizni tashkil etadi. Bankning eng yirik aksiyadoriga 50 foiz ulush bilan Niderlandiyaning Bekamin B.V. kompaniyasi aylangan. ANORBANKning ustav kapitali 850 milliard so‘mni (taxminan 72 million dollar) tashkil etadi.
Bank ma’lumotlariga ko‘ra, Olimov 1977-yilda tug‘ilgan bo‘lib, «Moliya va kredit» mutaxassisligi bo‘yicha oliy ma’lumot va biznes boshqaruvi magistri darajasiga ega. U 1999-yilda Andijon muhandislik-iqtisodiyot institutini, 2012-yilda esa O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti huzuridagi Davlat va jamiyat qurilishi akademiyasi qoshidagi Oliy biznes maktabini tamomlagan.
The Insider materialining sentyabrdagi nashri bilan deyarli bir vaqtda, 18-sentabr kuni bank Olimovning masalasi ANORBANK kapitali, boshqaruvi yoki operatsion faoliyatiga aloqador bo‘lmagan aksiyadorlardan birining shaxsiy masalalari ekanini bildirdi:
«Gap Bank faoliyati, uning kapitali, boshqaruvi yoki operatsion faoliyatiga aloqador bo‘lmagan aksiyadorlardan birining shaxsiy masalalari haqida bormoqda».
ANORBANK bayonotida bank tarqalayotgan ma’lumotlar bo‘yicha rasmiy tasdiqlar yoki so‘rovlar olmagani va odatdagi tartibda faoliyat yuritayotganini bildirgan. Bank rasmiy manbalar tomonidan tasdiqlangan ma’lumotlarga tayanishga chaqirdi.
«ANORBANK odatdagi ish tartibida faoliyat yuritishda davom etmoqda: barcha bank operatsiyalari, mijozlarga xizmat ko‘rsatish hamda mijozlar va hamkorlar oldidagi majburiyatlar odatdagi tartibda bajarilmoqda».
O‘zbekiston Markaziy banki ANORBANK bo‘yicha amaldagi ma’lumotida №87-sonli bank litsenziyasi amal qilayotganini va bank faoliyatini davom ettirayotganini ko‘rsatadi.
Surxondaryodagi elektr stansiyasi loyihasi bilan bog‘liqlik
Olimovning nomi Surxondaryo viloyatidagi yirik energetika loyihasi bilan ham bog‘liq.
The Insider ma’lumotlariga ko‘ra, Olimov bilan bog‘liq QuWatt B.V. kompaniyasi Fransiyaning EDF, Siemens Energy va Qatar kompaniyasi Nebras Power bilan birgalikda SCE-Quvvat LLC loyiha kompaniyasiga kiradi. Gap Surxondaryo viloyatida quvvati bo‘yicha bug‘-gaz elektr stansiyasini qurish haqida bormoqda.
Loyihaning o‘zi 2026-yil iyul oyida O‘zbekiston hukumati e’tiboriga tushdi. 27-iyul kuni yig‘ilishda prezident Shavkat Mirziyoyev stansiyani qurish uchun joy tanlanganini tanqid qildi. Rasmiy ma’lumotlarga ko‘ra, stansiyaga gaz yetkazib berishning o‘zi qo‘shimcha ravishda qariyb 300 million dollar xarajat talab qiladi. Shuningdek, loyiha tashabbuskori bilan tuzilgan shartnoma shartlari yetarlicha puxta o‘rganilmagani va qo‘shimcha xarajatlarga olib kelishi mumkinligi qayd etildi. Yig‘ilish va loyiha tanqidi haqida batafsil — Yep.uz’ning 28-iyuldagi materialida.
O‘sha kuni Jo’rabek Mirzamahmudov energetika vaziri lavozimidan ozod etildi. Rasmiy ma’lumotda bunga energetika tizimi faoliyatidagi jiddiy kamchiliklar sabab sifatida ko‘rsatildi.
The Insider xabariga ko‘ra, Mirzamahmudov lavozimidan ozod etilganidan ikki kun o‘tib qo‘lga olingan, 30-iyul kuni esa sud uni qamoqqa olishga qaror qilgan. «Ozodlik» huquqni muhofaza qiluvchi organlardagi manbalarga tayanib, mansab vakolatlarini suiiste’mol qilish va mablag‘larni o‘zlashtirishda gumon qilinayotgani haqida xabar bergan. Jinoyat ishi bo‘yicha rasmiy tafsilotlar ommaga oshkor qilinmagan.
21-sentabr kuni The Insider «Ozodlik» xabariga qo‘shimcha qilib, Olimov va Mirzamahmudov quda ekanini ma’lum qildi. Biroq tegishli reyestrlar O‘zbekistonda yopiq bo‘lgani sababli bu qarindoshlikning hujjatli tasdig‘i yo‘q.
Shu bilan birga, Olimovga nisbatan ochilgan jinoyat ishini bevosita energetika loyihasi yoki Mirzamahmudov ishi bilan bog‘laydigan rasmiy ma’lumotlar material e’lon qilingan paytda mavjud emas.
May oyida Energetika vazirligi Qatar kompaniyasi Nebras Power ishtirokida Sirdaryo, Surxondaryo va Navoiy viloyatlarida umumiy quvvati 4133 MVt bo‘lgan energetika loyihalari amalga oshirilayotganini ma’lum qilgan. Jumladan, Sirdaryo viloyatida 1573 MVt va Surxondaryo viloyatida 1560 MVt quvvatga ega issiqlik elektr stansiyalari qurilmoqda. Shuningdek, Navoiy viloyatida 1 GVt quvvatga ega shamol elektr stansiyasi loyihasi ustida ish olib borilmoqda. Ushbu uchta energetika loyihasining umumiy qiymati 3 milliard dollardan ortiq deb baholangan.
Shunday qilib, Olimovning Parijdagi o‘g‘irlash haqidagi bayonotidan boshlangan voqea endilikda yangi jinoiy-huquqiy o‘lchovga ega bo‘ldi. Shu bilan birga, ayblovlar haqidagi e’lon qilingan ma’lumotlar hozircha asosan OAV va manbalardan kelib chiqmoqda, O‘zbekiston huquqni muhofaza qiluvchi organlarining jinoyat ishiga oid rasmiy ochiq tavsifi esa mavjud emas.
