2026 yil 13 iyul kuni Toshkent shahar Yakkasaroy tuman jinoyat ishlari bo‘yicha sudi sudya Baxodir Qayumov raisligida ekologik jamiyat «Indigo» rahbariyatiga nisbatan hukm chiqardi. Tashkilot rahbari, 53 yoshli Pavel Volkov sud zalining o‘zida qamoqdan ozod qilindi. 5 iyun kuni boshlangan sud jarayoni ozodlikdan mahrum qilish bilan bog‘liq bo‘lmagan jazolar tayinlanishi bilan yakunlandi.
Ish bo‘yicha har ikki ayblanuvchi ularga qo‘yilgan barcha ayblovlar bo‘yicha aybdor deb topildi.
Ushbu material muallifi hukm e’lon qilingan majlisni ham o‘z ichiga olgan uchta sud majlisida shaxsan ishtirok etdi.
Huquqiy malaka va jazo
Sud Pavel Volkov hamda tashkilotning 63 yoshli buxgalteri Abdumalik Bayto’rayevni O‘zbekiston Respublikasi Jinoyat kodeksining quyidagi moddalari bo‘yicha aybdor deb topdi:
- 167-modda 3-qismi «a» bandi — juda ko‘p miqdorda o‘zlashtirish yoki rastrata yo‘li bilan talon-toroj qilish;
- 228-modda 2-qismi «a», «b» bandlari — oldindan til biriktirib takroran hujjatlar, shtamplar, muhrlar va blankalarni qalbakilashtirish;
- 228-modda 3-qismi — hujjatning qalbaki ekanligini bila turib, undan foydalanish.
Pavel Volkovga 2 yil 6 oy axloq tuzatish ishlari jazosi tayinlandi. Sudya ushbu muddatdan faolning 2026 yil 22 aprelda qo‘lga olinganidan buyon qamoqda o‘tkazgan 83 kunini chegirib tashladi. Natijada jazoning qolgan muddati 1 yil 9 oy 21 kunni tashkil etdi. Bu davr mobaynida Volkovning ish haqining 20 foizi davlat foydasiga ushlab qolinadi. Mahkum munosib xulq-atvor to‘g‘risidagi tilxat asosida ozod qilindi.
O‘zbekiston jinoyat qonunchiligiga ko‘ra, qamoqda saqlangan bir kun uch kunlik axloq tuzatish ishlariga tenglashtiriladi. Volkov tergov hibsxonasida 83 kun o‘tkazgan bo‘lib, bu 249 kun yoki 8 oy 9 kunlik axloq tuzatish ishlariga teng hisoblanadi. Shu sababli sudya ushbu muddatni umumiy jazodan chegirdi. Yakuniy jazo muddati 1 yil 9 oy 21 kun etib belgilandi.
Abdumalik Bayto’rayevga 110 bazaviy hisoblash miqdori (BHM) miqdorida jarima tayinlandi. Uning 96 kun davomida uy qamog‘ida bo‘lgani inobatga olinib, yakuniy jarima miqdori 62 BHMgacha (25 544 000 so‘m) kamaytirildi. Tergov tomonidan buxgalterning shaxsiy avtomobili va mol-mulkiga qo‘yilgan taqiq hamda xatlov sud qarori bilan to‘liq bekor qilindi.
Grantlar taqdiri va tomonlar pozitsiyasi
«Indigo» nodavlat notijorat tashkiloti (NNT) faoliyati doirasida to‘rtta grant ko‘rib chiqildi: uchta mahalliy va bitta xalqaro grant. Hukm chiqarilgan paytdagi holat quyidagicha edi:
- Mahalliy grantlar: 40 million so‘m (2022 yil), 100 million so‘m (2023 yil) va 189 million so‘m (2024 yil);
- Xalqaro grant: Global ekologik jamg‘arma (GEF) tomonidan ajratilgan 40 ming AQSH dollaridan ortiq mablag‘ (2023 yil) bo‘yicha grant ayblov hukmidan to‘liq chiqarib tashlandi.
Ikki mahalliy grant bo‘yicha mablag‘ ajratgan tomonlar ishlar bajarilganini tasdiqlab, NNTga nisbatan moddiy da’volari yo‘qligini bildirdi.
Ayblovning asosiy qismi 2023 yilda ajratilgan 100 million so‘mlik grant bilan bog‘liq bo‘ldi. Jabrlanuvchi tomon hisobotlarda ko‘rsatilgan ish hajmi bajarilganini tasdiqlamadi. Sud tergovi davomida ushbu grant bo‘yicha hisobot sifatida videomateriallar va ulardan olingan skrinshotlar taqdim etildi. Yetkazilgan deb hisoblangan zararni qoplash uchun Abdumalik Bayto’rayev avvalroq sudning depozit hisob raqamiga 100 million so‘m kiritgan.
Mahkumlarning munosabati
Sud muzokaralari davomida davlat ayblovchisi sudlanuvchilarga nisbatan yanada qat’iyroq moliyaviy jazo qo‘llashni so‘radi. Shu munosabat bilan advokatlardan biri sud hukmini «Sulaymonona qaror» deb atadi. Biroq mahkumlarning o‘zi hukmni turlicha qabul qildi.
Abdumalik Bayto’rayev so‘nggi so‘zida o‘zini to‘liq oqlashni talab qildi. Sud majlisidan so‘ng esa allaqachon kiritilgan 100 million so‘mdan tashqari yana jarima tayinlanganidan norozi ekanini bildirdi.
Pavel Volkov esa so‘nggi so‘zida: «Agar o‘g‘irlaganimni isbotlasangiz, qamang», — deb bayonot berib, barcha ekologik obyektlarni yuz foiz topshirganini ta’kidladi. Ozodlikka chiqqanidan so‘ng material muallifining savollariga javob berar ekan, Volkov erkinlikka qaytganidan xursandligini aytdi. Biroq tergov hibsxonasida o‘tkazgan oylar haqida so‘ralganda: «U yerda bo‘lish qandayligini siz tushunmaysiz», — deb javob berdi.
Sud hukmi hali qonuniy kuchga kirmagan va tomonlar tomonidan apellyatsiya tartibida shikoyat qilinishi mumkin.