Yaşnobod, Mirobod, Sergeli: Toşkent şahar hokimligi matbuot xizmati bilan taşkil etilgan press-tur davomida men «Toşkent Invest» («Toshkent Invest») vakillari, baholovçi va quruvçidan eski uy-joy uçun kompensatsiya qanday belgilanişi, yangi kvartiralar haqini kim tölaşi va mulkdor taklif etilgan şartlarga rozi bölmasa, nima yuz berişini söradim.
Eski kvartira örniga ta’mirlangan, ba’zan maydoni kattaroq yangi kvartira beriladi. Ammo yangi uy aynan qayerda böladi, uni qança kutişga töğri keladi va va’dalarning bajarilişi uçun kim javob beradi? Toşkentdagi renovatsiya hududlariga uyuştirilgan safar davomida men «Toşkent Invest», baholaş taşkiloti va quriliş kompaniyasi vakillariga şu savollarni berdim.
Mirobod tumanidagi A. Fitrat nomidagi mahallada («Bolgariya boğlari» tumani) menga mulkdorlar bir neçta turar joy majmuasidan kvartira tanlaşi mumkinligini, yangi uy tayyor bölguniga qadar esa öz uylarida yaşaşda davom etişini tuşuntirişdi. Sergeli tumanida esa köçib ötiş taklif qilinayotgan yangi binolarni kördik. U yerda maktab va oçiq avtoturargoh bor, yerosti avtoturargohi qurilmoqda, bolalar boğçasi esa hozirça faqat rejada.
Biroq eski uy-joy evaziga yangi kvartira berişdan iborat körinadigan sodda sxema ortida köçmas mulkni baholaş, qöşimça tölovlar, muddatlar va şartnoma majburiyatlari bilan boğliq savollar turibdi.
A. Fitrat nomidagi mahalla Toşkentning deyarli markazida joylaşgan, Sergeli esa şaharning janubi-ğarbiy çekkasida joylaşgan. Şu sababli Sergeli tumanidan kvartira taklif qilinişi faqat yangi turar joy majmuasiga köçib ötişni emas, balki odatiy yaşaş hududining özgarişini ham anglatadi.
Avval eski kvartira baholanadi
A. Fitrat nomidagi mahalla hududida men böşatilişi kerak bölgan köçmas mulkning qiymatini kim belgilaşini söradim.
Kvartiralarning bozor qiymatini Midland Consulting hisoblaydi. Baholaş taşkiloti rahbari Nuriddin Muxiddinov kompaniya tenderda ğolib bölganidan keyin renovatsiya dasturida iştirok etayotganini ma’lum qildi.
«Biz bu kvartiralarning bozor qiymatini ularning holati, joylaşuvi, qaysi qavatda ekanligi [kvartira — Yep.uz] va hududdan kelib çiqib belgilaymiz», — deb tuşuntirdi u.
Men ta’mir holati ham hisobga olinişi yoki olinmasligini alohida söradim.
«Hisobga olinadi», — deb javob berdi baholovçi.
Demak, eski kvartiraning qiymati faqat uning maydoniga boğliq emas. Uy-joyning holati, joylaşuvi va qavati ham ahamiyatga ega. Biroq baholovçi mavjud köçmas mulkning bozor qiymatini aniqlaydi, mulkdor uçun yangi uy tanlamaydi.
«Biz kvartiraning bozor qiymatini aniqlaymiz, qolgan hamma masalani esa “Toşkent Invest” hal qiladi», — dedi Midland Consulting rahbari.
Suhbat davomida loyiha vakillari muayyan eski kvartiraning baholangan qiymati bilan uning örniga taklif qilinayotgan yangi binodagi kvartira narxini taqqoslaş imkonini beradigan aniq hisob-kitoblarni körsatişmadi. Şu sababli har bir alohida holatda şartlar qançalik teng ekanini hujjatlar asosida tekşiriş kerak.
Eski uy böşatilişidan oldin yangi kvartira berilişi va’da qilinmoqda
«Toşkent Invest» vakili Nurulla Mamanazarov menga köçiriş tartibini tuşuntirdi.
«Biz heç kimni köçaga çiqarmaymiz», — dedi u.
Uning sözlariga köra, mulkdor kelişuv tuzadi va yangi uy tayyor bölguniga qadar öz uyida yaşaşda davom etadi. Yangi kvartirani olganidan keyin eski uy loyihani amalga oşiriş uçun topşiriladi.
Men odamlarga quriliş davomida vaqtinça boşqa joyga köçib ötişga töğri keladimi, deb aniqlaştirdim.
Mamanazarov vaqtinça köçib ötiş talab qilinmasligini aytdi: aholi kvartiralar tayyor bölguniga qadar öz uylarida kutişi mumkin.
Bu taklif qilinayotgan sxemaning muhim jihati. Quriliş hali davom etayotgan bölsa, odamlar vaqtinça yaşaş uçun mustaqil ravişda boşqa uy izlaşiga hojat qolmaydi. Biroq mulkdorning amaldagi huquqiy himoyasi kelişuv mazmuniga boğliq: unda köçmas mulkni topşiriş şartlari va tomonlarning majburiyatlari belgilanişi kerak.
20 foizgaça qöşimça maydon
Mamanazarovning sözlariga köra, mulkdorlarga avvalgi uy-joyidan kattaroq maydonga ega kvartiralar taklif qilinmoqda. Qöşimça maydon 20 foizgaça bölişi mumkin.
«20 foizgaça qöşiladi», — deb aniqlik kiritdi u.
Men eski kvartira yangi binodagi standart rejalaştirişga mos keladigan kvartiradan ança kiçik bölsa, nima bölişini söradim.
«Toşkent Invest» vakili maydoni 27 kvadrat metr bölgan bir xonali kvartirani misol qilib keltirdi. Uning sözlariga köra, yangi binolarda bunday ölçamdagi kvartirani topiş qiyin, şu sababli mulkdorga kattaroq maydonga ega uy taklif qilinişi kerak.
Şu bilan birga, maksimal qöşimça maydon har bir mulkdorga avtomatik ravişda aynan 20 foiz berilişini anglatmaydi. Mamanazarovning tuşuntirişiça, maydon kvartiraning rejalaştirilişi va muayyan variantga boğliq.
Agar mulkdor bundan ham kattaroq maydonni istasa, qöşimça kvadrat metrlar uçun pul tölaşi kerak böladi.
Aynan şu yerda ikki xil şartni farqlaş muhim: köçiriş doirasida beriladigan maydon va insonning öz xohişiga köra qöşimça sotib oladigan maydoni.
Yangi kvartira boşqa tumanda bölişi mumkin
A. Fitrat nomidagi mahallada menga uy-joyning bir neçta varianti körsatildi. Mulkdorlarga taklif qilinayotgan majmualar orasida Savr Avenue, Tower Up, Avia Palace va Furqat Residence bor.

«Toşkent Invest» vakilining aytişiça, yangi binolarning bir qismi avvalgi yaşaş joyidan taxminan bir kilometr uzoqlikda joylaşgan. Boşqa variantlar esa Sergeli tumanida joylaşgan.
Men kimga yaqin atrofdagi kvartira, kimga esa uzoqroq joydan uy berilişini kim hal qilişini söradim.
«Aholining tanlovi asosida. Buni biz belgilamaymiz, ular özlari kvartirani tanlaydi», — deb javob berdi Mamanazarov.
Uning sözlariga köra, mulkdorlarga mavjud variantlar körsatiladi, şundan keyin ular qayerda yaşaşni özlari tanlaydi.
Amalda bu tanlov paytida faqat kvartira maydonini emas, balki uning joylaşuvini, işga boriş yölini, odatiy infratuzilmadan foydalaniş imkoniyatini va quriliş tugaşini kutişga tayyorlikni ham hisobga oliş kerakligini anglatadi. Loyiha vakillari tanlov mulkdorlarning özida qolişini aytişdi, biroq muayyan manzillar böyiça kvartiralarni taqsimlaşning batafsil şartlari bilan men hali tanişmadim.
Sergelida nimalarni kördim
Safar davomida töxtalgan joylarimizdan biri Sergeli tumanidagi Tower Up turar joy majmuasi böldi. Bu yerda jurnalistlarga köçirilayotgan mulkdorlarga taklif qilinayotgan kvartiralar joylaşgan binolar körsatildi.
Quriliş kompaniyasi vakilining aytişiça, kvartiralar ta’mirlangan, köçib kirişga tayyor holatda topşiriladi. Uning sözlariga köra, kompaniya «Toşkent Invest» va Toşkent şahar hokimligi bilan tuzilgan uç tomonlama şartnoma asosida işlaydi.

Hududda bolalar maydonçalari va sport zonalari bor. Quruvçi vakilining aytişiça, maktab allaqaçon işlayapti. Bolalar boğçasini esa uning sözlariga köra, kelasi yili quriş rejalaştirilgan.
Avtoturargohlar bilan vaziyat boşqaça. Oçiq avtoturargoh allaqaçon bor, ammo taşrifimiz vaqtida yerosti avtoturargohi hali qurilayotgan edi. Kompaniya vakili uning qurilişini yil oxirigaça yakunlaş rejalaştirilganini bildirdi.
Demak, kvartiralarning tayyorligi majmuaning butun infratuzilmasi allaqaçon yakunlanganini anglatmaydi. Ayrim obyektlar işlayapti, ayrimlari hali qurilmoqda, bolalar boğçasining paydo böliş muddati esa hozirça reja darajasida.
Kvartiralar uçun kim tölaydi?
Men Tower Up vakilidan aholini köçiriş xarajatlarini kim tölaşini söradim.
U aholining özi mustaqil ravişda köçib ötişini aytdi. Aniqlik kiritganimdan keyin gap renovatsiya dasturining moliyaviy tomoni haqida bordi.
Kompaniya vakilining tuşuntirişiça, quruvçi hokimlik bilan kelişuvlar doirasida kvartiralarni imtiyozli şartlarda taqdim etadi. Uning sözlariga köra, köçirilayotgan mulkdorlar uçun bir kvadrat metr narxi oddiy xaridor kvartira sotib olişi mumkin bölgan narxdan past.
Suhbatda narxlar örtasidagi farq har bir kvadrat metr uçun taxminan 200–300 dollarni taşkil etişi aytildi. Biroq muayyan kvartira böyiça bu raqamni tasdiqlaydigan aniq hisob-kitob taqdim etilmadi.
Nurulla Mamanazarov ham renovatsiya natijasida odamlar uy-joysiz qolmasligi uçun mulkdorlarga pul emas, aynan kvartiralar berilişini ma’lum qildi. Uning sözlariga köra, bir kvadrat metr narxi bozor narxidan bir neça yuz dollarga arzon bölişi mumkin, qöşimça metrlar ham bozor narxidan pastroq qiymatda sotib olinadi.
Şu bilan birga, u mulkdor keyinçalik özi olgan kvartirani bozor narxida sotişi mumkinligini ta’kidladi.
Loyiha vakillari renovatsiyani tijoriy emas, ijtimoiy loyiha deb atamoqda. Biroq ularning tuşuntirişlaridan iqtisodiy model haqida hozirça töliq xulosa çiqarib bölmaydi. Buning uçun quruvçilar bilan tuzilgan şartnomalar, kvartiralarni taqdim etiş şartlari va uy-joy qiymati böyiça hisob-kitoblar kerak.
Quruvçi muddatni buzsa, nima böladi?
Men Tower Up vakilidan quriliş keçiksa, nima yuz berişini söradim.
Uning javobiga köra, oqibatlar keçikiş sabablariga va şartnomada nazarda tutilgan şartlarga boğliq. Uning aytişiça, şartnomada vaziyatga qarab tegişli tölovlar yoki çegirmalar belgilangan. Bu şartlar, jumladan, renovatsiya loyihalariga ham taalluqli yoki yöqligi hozirça aniqlanmagan.
Kompaniya vakili, şuningdek, kvartirani qabul qilib oliş vaqtida mulkdor uy-joyni közdan keçirişi va kamçiliklar haqida xabar berişi mumkinligini aytdi. Agar nuqsonlar kvartira topşirilişidan oldin aniqlansa, ularni quriliş kompaniyasi bartaraf etişi kerak. Köçib kirgandan keyin esa nosozliklar böyiça murojaatlar boşqaruv kompaniyasi orqali qabul qilinadi.
Biroq press-tur davomida nuqsonlarni bartaraf etişning aniq muddatlari, quriliş keçikkani uçun tölanadigan pul miqdori va javobgarlikning boşqa şartlari oşkor qilinmadi.
Şu sababli kafolatlar haqidagi bayonotlarni uç tomonlama kelişuv va şartnoma hujjatlarining özi orqali tekşiriş kerak.
Törtta kvartira olgan oila
Safar davomida men Zuhra Abduraşidovna bilan suhbatlaşdim. U uy-joy mulkdori bölib, özining aytişiça, unga törtta kvartira berilgan.
Uning aytişiça, qöşimça qurilmasi bölgan avvalgi kvartiraning maydoni taxminan 200 kvadrat metrni taşkil etgan. Köçib ötgandan keyin oila umumiy maydoni qariyb 210 kvadrat metr bölgan törtta kvartira oladi.
Ayolning sözlariga köra, alohida kvartiralar özi va eri, ikki öğli hamda qizi uçun möljallangan. Matbuot xizmati vakili bu tarzda törtta oila alohida uy-joy olganini tuşuntirdi.
Zuhra Abduraşidovna loyiha vakillari ularga bir neçta variantni körsatgani, şundan keyin qarindoşlari kvartiralarni özlari tanlaganini aytib berdi.
Suhbat vaqtida Sergelidagi kvartiralardan biri allaqaçon topşirilgan, oilaning qolgan a’zolari esa uy-joyni rasmiylaştiriş va topşiriş yakunlanişini kutayotgan edi. Ayolning sözlariga köra, unga jarayon dekabr oyida tugallanişi va’da qilingan.
Bu holat köçiriş paytida faqat kvadrat metrlar emas, balki uy-joyning amaldagi holati va oila tarkibi ham hisobga olinişini körsatadi. Biroq bu misol boşqa barça mulkdorlar uçun şartlar qandayligini baholaşga imkon bermaydi: bu yerda qonuniy rasmiylaştirilgan qöşimça qurilmasi bölgan muayyan kvartira haqida gap ketmoqda.
Eski uylar örnida nima quriladi?
Jurnalistlar «Toşkent Invest» vakillaridan A. Fitrat nomidagi mahalla hududi böşatilganidan keyin u yerda nimalar paydo bölişini söraşdi.
Bizga master-reja hali işlab çiqilayotgani aytildi. Körib çiqilayotgan variantlar orasida parklar, yaşil hududlar, ijtimoiy obyektlar va biznes markazlari bor. Maktab va yangi uylar ham böladi.
Renovatsiyadan keyin qança kvartira qurilişi va aholi soni qançaga köpayişi haqidagi savolga taşkilot vakili yakuniy raqamlarni ayta olmadi. Uning sözlariga köra, bir neçta variant körib çiqilmoqda, master-rejani esa hali tasdiqlaş kerak. Biroq «Toşkent Invest»da bu masala bilan boşqa odamlar şuğullanmoqda.
Mulkdor rozi bölmasa-çi?
Men mulkdor taklif qilingan şartlarga rozi bölmasa, nima yuz berişini ham alohida söradim.
Mamanazarov nizoni sud orqali hal qiliş mumkinligini aytib, Prezidentning 73-son qarori va Vazirlar Mahkamasining 83-son qaroriga işora qildi. Suhbat davomida iştirokçilarning sözlariga köra, dekabr oyida kuçga kirişi kerak bölgan yangi qonun ham muhokama qilindi.
Biroq berilgan javoblardan hozir rozi bölmagan mulkdorga aynan qaysi norma qöllanilişi va qanday şaroitlarda nizo sudga ötkazilişi aniq bölmadi.
Qonunçilikning muayyan qoidalari va kelişuv matnini tekşirmasdan, mulkdor avtomatik ravişda kelişiş imkoniyatini yöqotadi yoki har qanday norozilik holatida sud jarayoni majburiy böladi, deb aytib bölmaydi.
Javoblarda nimalar oçiq qolib ketdi?
Bir neça soatlik safar davomida men loyiha vakillari renovatsiya mexanizmini qanday tuşuntirişlari haqida tasavvurga ega böldim: mustaqil baholovçi eski uy-joyning bozor qiymatini aniqlaydi, «Toşkent Invest» yangi kvartiralarning variantlarini taklif qiladi, quruvçi esa şartnoma şartlari asosida uy-joylarni quradi va topşiradi.
Biroq kompensatsiya qançalik teng ekanini tekşiriş uçun muayyan kvartiralar böyiça hisob-kitoblar va uç tomonlama kelişuvlar şartlari kerak. Quriliş keçikkanda mulkdorlarning huquqlari qay darajada himoyalanganini baholaş uçun şartnomada belgilangan muddatlar va javobgarlik töğrisidagi bandlar zarur. Renovatsiyadan keyin hudud qanday özgarişini tuşuniş uçun esa tasdiqlangan master-reja kerak.
Surat: Fitrat mahallasidagi («Bolgariya boğlari») renovatsiya dasturiga kiritilgan ikki qavatli eski uy.
Yep.uz saytida yana öqing:
- O‘zbekcha renovatsiya: qonun mulkdorlarga nimani va’da qiladi va nimani ochiq qoldiradi
- O‘zbekistonda uy-joy renovatsiyasi to‘g‘risidagi qonun: 1991 yilgacha qurilgan 17 mingta uy yangilanishi mumkin
- Toshkentda keng ko‘lamli renovatsiya boshlanmoqda: qaysi uylar buzilishga tushishi — hozircha noma’lum
- Kvartirangiz qayta baholandi. Yangi qiymatga rozi bo‘lish kerakmi va keyin nima bo‘ladi?
- Qanday bilish mumkin: Toshkentda uyingiz buziladimi? Qaror №83 tahlili + rasmiy so‘rov namunasi
- O‘zbekiston Prezidenti Shavkat Mirziyoyev Boku shahrida bo‘lib o‘tgan urbanizatsiya forumida O‘zbekistonda shaharlarni rivojlantirish ustuvor yo‘nalishlarini belgilab berdi
- Yangi ko‘chmas mulk bahosi hozircha soliqni oshirmaydi: Milliy markaz yana nimalarni tushuntirdi
Yep.uzʼni Googleʼning afzal ko‘rilgan manbalariga qo‘shing
Googleʼda Yep.uz saytini afzal ko‘rilgan manba sifatida qo‘shing, shunda sayt materiallarini «Asosiy yangiliklar» bo‘limida tez-tez ko‘rishingiz mumkin.